''Αειφορία'' και συνολική ανάπτυξη !

Τα επτά βήματα της Αειφορίας
Οι ευρωεκλογές πέρασαν, οι «Οικολόγοι πράσινοι» δεν πήγαν και τόσο καλά και η συζήτηση περί οικολογίας σταμάτησε στην Ελλάδα. Ίσως γιατί δεν άρχισε ποτέ…

Και έτσι, λίγο πριν από τις επόμενες εκλογές, θα ανακοινωθεί η δημιουργία ενός… υπουργείου Περιβάλλοντος, το οποίο, βέβαια, δεν θα κάνει τίποτε απʼ όλα εκείνα που πρέπει να γίνουν. Γιατί δεν είναι υπόθεση ενός «νέου υπουργείου», αλλά μιας συνολικής νέας κατεύθυνσης - που δεν υπάρχει.

Χρειάζεται αλλαγή συνολικού υποδείγματος – όχι, απλώς, να βάλουμε «λίγο παραπάνω περιβάλλον» στη ζωή μας.

Αυτό το νέο υπόδειγμα ονομάζεται «Αειφορία» ή «βιώσιμη ανάπτυξη» ή «διατηρήσιμη ανάπτυξη» και αντιμετωπίζει το περιβάλλον ως πλουτοπαραγωγικό πόρο (resource), όχι ως «περιορισμό» (constraint) της αναπτυξιακής διαδικασίας.

Η Αειφορία συνδέει το αίτημα για τη διατήρηση του περιβάλλοντος με την ανταγωνιστικότητα. Γιατί ό,τι δεν είναι ανταγωνιστικό, δεν είναι διατηρήσιμο. Κι ότι δεν είναι διατηρήσιμο, δεν σώζει το περιβάλλον - το υπονομεύει και το απαξιώνει. Κι αυτό σημαίνει επτά πράγματα:

Πληθυσμός και Πρωτογενής παραγωγή

* Πρώτον,

αποκέντρωση, δηλαδή ανακούφιση των αστικών κέντρων και αναγέννηση της υπαίθρου που είναι εγκαταλελειμμένη.

Όσο ο πληθυσμός φεύγει από την περιφέρεια και συγκεντρώνεται στα αστικά κέντρα, τόσο το περιβάλλον θα υποβαθμίζεται: Στα αστικά κέντρα διότι οι άνθρωποι στοιβάζονται πέρα από τα όρια του αδιαχώρητου και στην περιφέρεια διότι εγκαταλείπονται τα πάντα. Αν δεν αντιστραφεί η συγκέντρωση των πληθυσμών σε τσιμεντόκτιστα κλουβιά, το φυσικό περιβάλλον θα συνεχίσει να καταστρέφεται παντού – και στις πόλεις και στην ύπαιθρο.

* Δεύτερον

ανάταξη της Πρωτογενούς παραγωγής (Γεωργίας-κτηνοτροφίας-αλιείας- δασοκομίας- ορυχείων).

Αν οι κλάδοι που αποτελούν τις βασικές οικονομικές δραστηριότητες της περιφέρειας δεν ανασυγκροτηθούν σε σύγχρονη ανταγωνιστική βάση, δεν πρόκειται οι πληθυσμοί να μετακινηθούν από τα μεγάλα αστικά κέντρα (όπου σήμερα ασφυκτιούν), στην περιφέρεια (που σήμερα ερημώνει).

Μέχρι τώρα όλοι σχεδόν οι τομείς των πρωτογενούς παραγωγής θεωρούνται αντί-οικολογικοί. Έχουμε Γεωργία που λεηλατεί τα υδάτινα αποθέματα, έχουμε Κτηνοτροφία που επεκτείνει συνεχώς τους βοσκοτόπους σε βάρος των δασικών εκτάσεων (πολλές φορές δια της μεθόδου των εμπρησμών), έχουμε Αλιεία που «ξυρίζει» το γόνο από το βυθό, δεν έχουμε καθόλου Δασοκομία, ενώ τα ορυχεία κλείσανε παντού…

Αυτή η εκφυλιστική διαδικασία, που τείνει πλέον να εκμηδενίσει την πρωτογενή παραγωγή στην Ελλάδα, οφείλεται στο ότι δεν έγιναν μεταρρυθμίσεις στη διάρθρωση των εκμεταλλεύσεων, ώστε να αποκατασταθούν οικονομίες κλίμακας στις καλλιέργειες, ευελιξία στη λήψη των αποφάσεων, (κάθετη) συμπληρωματικότητα μεταξύ παραγωγικών δραστηριοτήτων και (οριζόντιες) συνέργειες μεταξύ των διαφορετικών κλάδων.

Ο κατακερματισμός των παραγωγικών μονάδων οδηγεί άλλοτε στην υπέρ-εντατική εκμετάλλευση (που λεηλατεί φυσικούς πόρους - κυρίως υδάτινα αποθέματα και την πανίδα του βυθού), άλλοτε υπέρ-εκτατική εκμετάλλευση (που οδηγεί επίσης σε λεηλασία των φυσικών πόρων - κυρίως την καταστροφή των δασών για την δημιουργία βοσκοτόπων), άλλοτε στην εγκατάλειψη παραγωγικών κλάδων (κυρίως της δασοκομίας και των ορυχείων), άλλοτε στην απώλεια πόρων (τα κατάλοιπα μιας παραγωγικής διαδικασίας, θα μπορούσαν να είναι πολύτιμες «πρώτες ύλες» για μια άλλη παραγωγική διαδικασία - αλλά σήμερα πετιούνται), άλλοτε στην αδυναμία συνεργειών (παραγωγικές δραστηριότητες που η μία ενισχύει την άλλη, αυξάνοντας τη συνολική απόδοση των φυσικών πόρων, όπως οπωροφόρα δένδρα και μελίσσια, ή ελαιώνες με φυτεμένες ζωοτροφές στο έδαφος κλπ.).

Τέλος οι κατακερματισμένες καλλιέργειες δίνουν μεγάλη δύναμη στους μεσάζοντες απέναντι στους μεμονωμένους παραγωγούς και δημιουργούν τεράστιες αποστάσεις ανάμεσα στις τιμές των προϊόντων «στο χωράφι» (που παραμένουν πολύ χαμηλές) και στις τιμές των ίδιων προϊόντων «στο ράφι» (που καταλήγουν ιδιαίτερα υψηλές). Κι έτσι συντρίβονται και οι παραγωγοί και οι καταναλωτές. Η συνέπεια αυτών των διαρθρωτικών προβλημάτων είναι να εγκαταλείπουν όλο και περισσότεροι την πρωτογενή παραγωγή. Κι αυτοί που παραμένουν να χρησιμοποιούν όλο και πιο ληστρικούς τρόπους εκμετάλλευσης της φύσης, με αποτέλεσμα σταδιακά να καταστρέφεται το περιβάλλον και να υποβαθμίζεται η ποιότητα των προϊόντων.

Μεταποίηση, Τεχνολογία, Ενέργεια

* Τρίτον,

να ανασυγκροτηθεί η Δευτερογενής παραγωγή-Μεταποίηση:

Στην Ελλάδα δεν είναι μόνο που μειώθηκε και υποβαθμίστηκε η πρωτογενής παραγωγή. «Πετύχαμε» επίσης και την αποβιομηχάνισή μας!

Σε άλλες χώρες, στο παρελθόν, η συρρίκνωση του αγροτικού τομέα είχε δύο αποτελέσματα: την αύξηση των παραγωγικότητας της πρωτογενούς παραγωγής και την αύξηση της δευτερογενούς παραγωγής-μεταποίησης, όπου βρήκε απασχόληση το ανθρώπινο δυναμικό που έφευγε από την ύπαιθρο και μετακόμιζε στις πόλεις. Και οι εργάτες γης έγιναν βιομηχανικοί εργάτες…

Εμείς στην Ελλάδα καταφέραμε, τα τελευταία τριάντα χρόνια, την ίδια ώρα που διώχναμε κόσμο από το χωράφι, τη στάνη και το ψαροκάικο, να εξαφανίσουμε αι το εργοστάσιο!

Η ανάταξη των Γεωργίας έχει νόημα μόνον αν συνοδευτεί από την ανασυγκρότηση της Μεταποίησης. Η ανταγωνιστική Γεωργία-Κτηνοτροφία θα βρίσκει ζήτηση για τα προϊόντα της από μια ανταγωνιστική Μεταποίηση, που θα μπορεί να πουλάει τα δικά της προϊόντα στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Κι έτσι θα δημιουργηθεί μεγάλη ποικιλία θέσεων εργασίας στην περιφέρεια, πέρα από τις αγροτικές ασχολίες. Μια αναγεννημένη και ανταγωνιστική πρωτογενής παραγωγής και μια ανασυγκροτημένη κι ανταγωνιστική μεταποίηση θα δώσουν ζωή, διέξοδο, προκοπή και ελπίδα σε πληθυσμούς της περιφέρειας, που θα αρχίσουν να πολλαπλασιάζονται λύνοντας και το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας.

Γιατί σε μεγάλο βαθμό ο δημογραφικός μαρασμός προκύπτει λόγω έλλειψης διεξόδου και προοπτικής για πληθυσμούς που κάνουν όλο και λιγότερα παιδιά, γιατί δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν στοιχειωδώς το μέλλον τους. Αν αυτό αντιστραφεί, θα αλλάξουν και οι δημογραφικές τάσεις…

Σήμερα στην Αθήνα δεν μπορεί να ζήσει κανείς - κι εκτός Αθηνών δεν θέλει να ζήσει κανείς! Οπότε ο πληθυσμός μειώνεται συνεχώς. Αν ξαναγεννηθεί η περιφέρεια από μια πλειάδα παραγωγικών κλάδων πρωτογενών και δευτερογενών – και πάντα ανταγωνιστικών – δεν θα έχουμε μόνο μετακίνηση πληθυσμών. Θα έχουμε και επιτάχυνση των δημογραφικών ρυθμών τους.

* Τέταρτον,

η μείωση του ενεργειακού κόστους.

Εδώ είναι απαραίτητη η πλήρης αξιοποίηση των υφιστάμενων υδρογονανθράκων – κυρίως του λιγνίτη και του λιθάνθρακα – με πρόνοιες για την πλήρη παγίδευση του διοξειδίου του άνθρακα. Δεν είναι «οικολογικό» να απορρίπτουμε φτηνές πηγές ενέργειας, εξ αιτίας της περιβαλλοντικής τους επιβάρυνσης. Αληθινά οικολογικό είναι να εξουδετερώσουμε την περιβαλλοντική επιβάρυνση που προκαλούν οι φθηνές πηγές.

Ο λιθάνθρακας είναι πάμφθηνος και άφθονος. Ακόμα κι αν χρησιμοποιήσουμε την πιο προηγμένη τεχνολογία για να παγιδεύσουμε το διοξείδιο του άνθρακα, και πάλι παραμένει ιδιαίτερα φθηνός. Συνεπώς, η Αειφορία επιβάλει να χρησιμοποιήσουμε πλήρως τον λιθάνθρακα, όχι να τον εγκαταλείψουμε.

Ακόμα, η στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να γίνει με τέτοιους συνδυασμούς μεταξύ τους, που διατηρούν το κόστος χαμηλό.

Η ανασυγκρότηση της μεταποίησης σημαίνει μεγάλη ζήτηση ενεργείας. Για να καλύψουμε αυτή τη ζήτηση πρέπει να χρησιμοποιήσουμε – μεταξύ άλλων και - ανανεώσιμες πηγές. Αλλά για να διατηρήσουμε ανταγωνιστική τη Μεταποίηση, πρέπει η τιμή της ενέργειας να παραμείνει χαμηλή. Κι αυτό επιβάλει συνδυασμούς τεχνολογιών που ελαχιστοποιούν το κόστος τους.

Για παράδειγμα, οι Σαουδάραβες χρησιμοποιούν ηλιακούς αφαλατωτές διπλής απόσταξης για να παράγουν πόσιμο νερό: Το «μυστικό» είναι ότι καθώς βράζει μέσα στον πρώτο αντιδραστήρα το θαλασσινό νερό, οι υδρατμοί θερμαίνουν ένα δεύτερο αντιδραστήρα πριν μπουν στη διαδικασία ψύχρανσης. Κι αυτό κατεβάζει το κόστος τόσο, ώστε να συμφέρει ο ηλιακός αφαλατωτής ακόμα και στους Σαουδάραβες που έχουν πάμφθηνο πετρέλαιο! Το μυστικό στις ανανεώσιμες πηγές είναι η συνδυαστική τους χρήση για τη δραστική μείωση του κόστους τους.

Χρέος και Σκουπίδια

* Πέμπτον,

ένα άλλο στοιχείο του κόστους είναι οι σχετικά υψηλοί φόροι και οι εργοδοτικές εισφορές, που επηρεάζουν αρνητικά τις νέες επενδύσεις. Ουδείς επενδύει σε μια χώρα υπερχρεωμένη και με ασφαλιστικό σύστημα στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Κι αυτό γιατί προεξοφλούν νέα μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση και νέο υψηλότερο εργοδοτικό κόστος στο μέλλον. Πράγμα που θα επιδεινώνει συνεχώς την ανταγωνιστικότητα της παραγωγής τους.

Για να εξαλειφθεί αυτό το αντικίνητρο είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθεί η αναξιοποίητη περιουσία του Δημοσίου, ώστε να εξαλειφθεί ένα μεγάλο μέρος του δημοσίου χρέους και να διογκωθούν τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων. Αρκεί να αξιοποιηθεί το 10% της ακίνητης δημόσιας περιουσίας, για να πέσουν οι ετήσιες δανειακές δόσεις του κράτους στο μισό και να υπερδιπλασιαστούν σε μια πενταετία τα αποθεματικά των ταμείων. Αυτό είναι ένα απαραίτητο βήμα που θα απελευθερώσει ανταγωνιστικότητα και θα ενθαρρύνει επενδύσεις, δηλαδή θα φέρει πιο κοντά ένα νέο μοντέλο Αειφορίας.Δεν μπορεί να δημιουργηθεί δυναμική βιώσιμης ανάπτυξης, όταν παλαιά χρέη οδηγούν σε νέα ελλείμματα, κι αυτά σε μεγαλύτερο χρέος σήμερα και μεγαλύτερα ελλείμματα αύριο. Αυτός ο φαύλος κύκλος πρέπει να σπάσει άμεσα…

* Έκτον,

η Αειφορία απαιτεί επίσης την αξιοποίηση κάθε «παραπροϊόντος» της αναπτυξιακής διαδικασίας, μέχρι και τα σκουπίδια. Διότι αν δεν είμαστε σε θέση να προχωρήσουμε σε θερμική επεξεργασία των αστικών απορριμμάτων για να ανακτήσουμε ενέργεια και πρώτες ύλες, τότε δεν έχει νόημα να μιλάμε ούτε για ανταγωνιστικότητα, ούτε για περιβάλλον. Η θερμική επεξεργασία των σκουπιδιών - και η μετατροπή τους από τεράστιο «πονοκέφαλο» σε πλουτοπαραγωγική πηγή - είναι θεμελιώδης προϋπόθεση Αειφορίας.

* Έβδομον,

η συνολική διαχείριση υδάτινων πόρων:

Από τους βιολογικούς καθαρισμούς ως την εκτεταμένη χρήση αφαλατωτών που σταματούν και αντιστρέφουν την ερημοποίηση αγροτικών περιοχών ή να ξανά-πρασινίζουν καμένα δάση (και εκατοντάδες βραχονησίδες προς εκμετάλλευση).

Όλα αυτά δεν γίνονται από ένα νέο υπουργείο. Γίνονται από μια νέα διακυβέρνηση με στόχο σαρωτικές μεταρρυθμίσεις, από ένα άλλου τύπου κράτος (λιγότερο συγκεντρωτικό, λιγότερο γραφειοκρατικό και περισσότερο επιτελικό), από ένα άλλου τύπου ιδιωτικό τομέα (λιγότερο κρατικοδίαιτο και πιο ανταγωνιστικό), από μια κοινωνία με νέες προτεραιότητες.

Και μόνο ότι μιλάμε για «νέο υπουργείο Περιβάλλοντος» σημαίνει ότι δεν έχουμε στο μυαλό μας τίποτε απʼ όλα αυτά…

* Η Αειφορία δεν είναι απλώς μια στρατηγική «πράσινης ανάπτυξης». Είναι μια συνολική στρατηγική που λύνει ταυτόχρονα προβλήματα διαρθρωτικά, διακλαδικά, κοινωνικά, δημοσιονομικά, ασφαλιστικά, ενεργειακά, αναπτυξιακά - πάντα με έμφαση στην ανταγωνιστικότητα, στη δημιουργία «διατηρήσιμων» θέσεων εργασίας, στην αξιοποίηση του περιβάλλοντος και στην εκμετάλλευση πάσης φύσεως συνεργειών που βελτιώνουν την απόδοση τεχνολογιών και επενδύσεων.

-- Η «πράσινη ανάπτυξη» είναι ένα σύνθημα.

* Η Αειφορία είναι μια συνολική στρατηγική, που αλλάζει ολόκληρο το υπόδειγμα των σχέσεων παραγωγής κι όλες τις προοπτικές της ανάπτυξης.

-- Η «πράσινη ανάπτυξη» δεν είναι ούτε «πράσινη» (γιατί δεν εμπεριέχει ανάταξη της Γεωργίας) ούτε «ανάπτυξη» (γιατί δεν στηρίζεται στην ανταγωνιστικότητα).

* Η Αειφορία είναι οικολογική γιατί είναι βιώσιμη. Είναι ανάπτυξη γιατί είναι ανταγωνιστική. Είναι στρατηγική γιατί υποκινεί μια αυτοτροφοδοτούμενη διαδικασία. Κι είναι συνολική γιατί περιλαμβάνει τα πάντα, ανατρέπει τα πάντα και ανασυγκροτεί τα πάντα.

Γιʼ αυτό το λόγο και η Αειφορία συζητείται σε όλη την Ευρώπη, αλλά δεν απασχολεί κανένα στην Ελλάδα.

Γιατί εδώ έχουμε μάθει να μη συζητάμε αυτά που πρωτίστως μας ενδιαφέρουν κι αυτά που περισσότερο έχουμε ανάγκη.

Χρύσανθος Λαζαρίδης

7η Ιουλίου 2009

Aναδημοσίευση από την ιστοσελίδα:

http://www.diktyo21.gr/ item.asp?ReportID=904

Σκίτσο του Γ.Ιωάννου

Από την εφημερίδα '' Έθνος ''

3/7/2009

Αριστερά και πραγματικότητα ...

Έργο της Β.Κατράκη

Ο σύγχρονος κοινωνικός ριζοσπαστισμός
Η επίδοση της ριζοσπαστικής Αριστεράς στις πρόσφατες ευρωεκλογές δεν ήταν ικανοποιητική, ούτε όμως και καταστροφική.
Παρ' όλα αυτά, ήταν απογοητευτική σε σχέση με τις φιλοδοξίες και προσδοκίες που είχαν αναπτυχθεί: την ανάδειξη ενός μεγάλου μαζικού κινήματος με «αντισυστημικό» προσανατολισμό. Ομως, περισσότερο απογοητευτική και με έντονα αποσταθεροποιητικές συνέπειες αποδείχθηκε στη συνέχεια η διαχείριση του μη ικανοποιητικού εκλογικού αποτελέσματος: ήλθαν στο φως καταστάσεις δυσάρεστες, που ουδείς τολμούσε να φαντασθεί. Μέχρι σήμερα δεν έχει καν επιχειρηθεί αποτίμηση του τι ακριβώς συνέβη και σε ποιες αιτίες αυτό αποδίδεται· όλες οι πλευρές αποδέχονται «λάθη», που όμως ουδείς προσδιορίζει, ενώ έκαστος των πολιτικών εταίρων επιρρίπτει ευθύνες στους υπολοίπους. Η εσωστρέφεια αποθεώνεται, διακόπτεται η επαφή και ο διάλογος με την κοινωνία. Αναδύεται έτσι δικαιολογημένα κλίμα πολιτικής δυσπιστίας και αφερεγγυότητας, ενώ επαυξάνεται η κοινωνική καχυποψία και επιφυλακτικότητα σχετικά με την υπόσταση και τις πολιτικές προοπτικές του χώρου. Οι αντίπαλες πλευρές, φυσικά, επιχαίρουν, φθάνοντας να αμφισβητήσουν ακόμη και τον κοινωνικό λόγο ύπαρξής του.
Το διαζύγιο της πολιτικής Αριστεράς με την υποθετική και διεκδικούμενη κοινωνική βάση της δεν είναι νέο φαινόμενο. Δεν είναι πρώτη φορά στην Ιστορία που η Αριστερά αυτοπαγιδεύεται σε θεωρητικά σχήματα που η ίδια εκπονεί, ενώ η πραγματικότητα ακολουθεί διαφορετική πορεία. Η διάσταση μεταξύ Αριστεράς και κοινωνικής πραγματικότητας αποδίδεται σήμερα από ορισμένους στην καθήλωση της πρώτης σε «αρχαϊκά και ξεπερασμένα» σχήματα του παρελθόντος. Ομως, περί του αντιθέτου πρόκειται. Εάν κάποιος έχει σήμερα ριζικά μεταλλαχθεί, ώστε να αποβαίνει αγνώριστος, περισσότερο και από τη νέα κοινωνική πραγματικότητα, είναι η ίδια η πολιτική Αριστερά, που έχει σε μεγάλο βαθμό παραδοθεί στις μεταμοντέρνες ιδεοληψίες περί του δήθεν «μεγάλου τέλους» όλων: της εργασίας, των ιδεολογιών, του κράτους, της κοινωνικής πολιτικής, της πολιτικής χωρίς έτερο προσδιορισμό, παρ'όλο που η πραγματικότητα κινείται σε διαδικασίες πολύ βραδύτερης και πάντως διαφορετικής από ό,τι προεξοφλείται εξέλιξης.
Το βασικό κοινωνικό ζήτημα της διεύρυνσης των ανισοτήτων, της επέκτασης των αδικιών, της ανάγκης θεσμικής κατοχύρωσης των αδυνάμων δεν έχει πάψει να τίθεται στην εποχή μας με όλο και επιτακτικότερο τρόπο.
Στον 21ο αιώνα, τα βασικά προβλήματα των κοινωνιών δεν έχουν επιλυθεί, ούτε ξεπερασθεί, ενώ έχουν τουναντίον επιδεινωθεί, λόγω ανάστροφης πορείας των κοινωνικών πραγμάτων στην εποχή μας. Εν τούτοις, υπό την επήρεια μεταμοντέρνων αντιλήψεων, η «αφήγηση» της Αριστεράς σήμερα κήδεται περισσότερο για την έννοια του εξατομικευμένου «πολίτη», παρά για εκείνη του πολιτικού συστήματος, που στηρίζει κοινωνικά αδύναμους και αδικημένους.
Ομως, έτσι η Αριστερά δεν επωφελείται από την αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια και απόγνωση, αντίθετα αποξενώνεται από αυτήν, καταγράφει ατελείωτες απώλειες σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα της. Η ευρωπαϊκή Σοσιαλδημοκρατία έχασε το πολιτικό παιχνίδι, όμως όχι επειδή προάσπισε το παραδοσιακό πρόγραμμά της, αλλά διότι το απεμπόλησε. Από την κατάρρευσή της δεν επωφελείται κάποια άλλη εκδοχή της Αριστεράς, στο μέτρο που όλες έχουν επίσης, άμεσα ή έμμεσα, εμπλακεί σε παρεμφερείς ιδεολογικές φαντασιώσεις, που σήμερα αποδομούνται και συνοδεύουν τον νεοφιλελευθερισμό στην πτώση του. Η Αριστερά εμφανίζει σήμερα πληθωρική παρουσία στα επιμέρους πολιτιστικά και κοινωνικά μέτωπα, ενώ ταυτόχρονα θεωρητικοποιεί την αδυναμία της να παρουσιάσει κεντρικό ιδεολογικο-πολιτικό στίγμα και ταυτόχρονα διαβάλλει εκ προοιμίου τη δυνατότητα μεταρρυθμιστικού πολιτικού προγράμματος. Καταγγέλλει τις «υπερβολές» του νεοφιλελευθερισμού, εν τούτοις θεωρεί ότι αυτός ανταποκρίνεται στην πραγματική φύση του καπιταλισμού, παρ' όλο που αυτός ακριβώς σήμερα κλονίζεται λόγω των αδιεξόδων που έχει δημιουργήσει.
Σε πρόσφατο έργο τους δύο Βρετανοί ερευνητές της «κοινωνικής επιδημιολογίας» διαπιστώνουν ότι η πρόσφατη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων έχει επιδεινώσει όλες τις πλευρές του βίου για το σύνολο των τάξεων και της κοινωνίας και όχι μόνον για τους φτωχότερους.1 Οσο οι ανισότητες οξύνονται, ο μέσος προσδόκιμος βίος συρρικνώνεται για όλες τις κατηγορίες του πληθυσμού, επιδεινώνεται η δημόσια και ψυχική υγεία, πολλαπλασιάζονται τα λιποβαρή βρέφη, αυξάνονται η παιδική θνησιμότητα, ο αριθμός ανθρωποκτονιών, μαθητικών συμμοριών και συγκρούσεων στα σχολεία, επεκτείνεται η χρήση ναρκωτικών, ανέρχεται ο δείκτης παχυσαρκίας, κατέρχονται εκείνοι της κοινωνικής εμπιστοσύνης, των πνευματικών επιδόσεων, της πυκνότητας κοινωνικού βίου. Σε κοινωνίες με υψηλό δείκτη ανισότητας συγκεντρώνονται σήμερα όλες οι αρνητικές συνέπειες, ενώ σε εκείνες με χαμηλότερο δείκτη ανισότητος εντοπίζονται οι θετικές επιδόσεις. Ακόμη και η διεθνής ισχύς μιας χώρας αποτελεί συνάρτηση αντιστρόφως ανάλογη του βαθμού των εσωτερικών ανισοτήτων της. Επιπροσθέτως, η αύξηση των ανισοτήτων δεν αποφέρει υψηλότερη οικονομική ανάπτυξη, όπως διατείνονται οι προαγωγοί των νεοφιλελεύθερων απορρυθμίσεων, αλλά κοινωνική κρίση, που καταλήγει

σε οικονομικό αδιέξοδο.
Το πρόβλημα της Αριστεράς υπό όλες τις εκδοχές της, τόσο στη χώρα μας όσο και στην Ευρώπη, παραμένει πάνω απ' όλα ιδεολογικό και πολιτικό. Οσο εκπέμπει ανεπαρκές και ασαφές ιδεολογικο-πολιτικό στίγμα, οι κοινωνικές και πολιτιστικές συνιστώσες του χώρου δεν ενοποιούνται, παραμένουν διακριτές και μειονοτικής εμβέλειας, ενώ οι πολιτικές συνιστώσες του καταλήγουν σε γραφειοκρατικά μορφώματα. Η μεταμοντέρνα Αριστερά διαβάλλει την «οικουμενική πολιτική», δηλαδή την πολιτική για όλους, και επενδύεται υπέρμετρα στη στήριξη των πολιτιστικών και κοινωνικών μειονοτήτων (φύλου, θρησκείας, έθνους, φυλής, πολιτισμού, μειονεκτικών ομάδων). Ομως, φυσικά, χωρίς πολιτική διαμεσολάβηση, το υπερβολικό ενδιαφέρον για τις ποικίλες μειονότητες εκλαμβάνεται ως αποστασιοποίηση, αμηχανία, έλλειμμα ευαισθησίας, εφεκτικότητα έναντι των μεγάλων και καυτών προβλημάτων της πλειοψηφίας.
Το εγχείρημα της ριζοσπαστικής Αριστεράς δείχνει σήμερα τα όριά του τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη. Ομως, αυτό αποδίδεται σε ανεπάρκειες πολιτικής σύλληψης και έκφρασης, όχι σε δήθεν καταλυτική αδυναμία ύπαρξης.
Στις σύγχρονες συνθήκες, η παραγωγή κοινωνικού ριζοσπαστισμού δεν περιορίζεται, αλλά επαυξάνεται, οι πολιτικές αποτυχίες του δεν εκτονώνουν την κοινωνική απόγνωση αλλά επαυξάνουν την εκρηκτικότητά της.

Κώστας Βεργόπουλος

Αναδημοσίευση από την Ελευθεροτυπία

3/7/2009
1. Βλ. Robet Wilkinson και Kate Picket, The Spirit Level. Why more equal societies almost always do better, Penguin, Μάρτιος 2009

(Η εικονογράφηση,οι υπογραμμίσεις προτάσεων και ο τίτλος ανάρτησης έγιναν με ευθύνη του Ivos 2)

Καημένη Ελλάδα ! Ως πότε;

Σκίτσο του ΣΤΑΘΗ

Ελευθεροτυπία 3/7/2009

Που βρίσκονται,επιτέλους, οι πνευματικοί άνθρωποί μας;

Έργο του Γ.Κουνέλη

Που βρίσκονται οι πνευματικοί άνθρωποι της χώρας;
Για να διαπιστώσουμε την ύπαρξη πνευματικών ανθρώπων πρέπει να διερωτηθούμε εάν υπάρχουν ιδέες να υπηρετήσουν και ποιές. Σήμερα λοιπόν δεν υπάρχουν ιδέες διακριτές από το κατεστημένο οικονομικοκοινωνικό και πολιτικό σύστημα. Οι ιδέες που διακινούνται ακόμη σήμερα (ο σοσιαλισμός και ο φιλελευθερισμός) αποτελούν απολιθώματα της εποχής που ο νεότερος κόσμος αγωνιούσε να ξεπεράσει το δεσποτικό του παρελθόν και να οικοδομήσει κοινωνίες εν ελευθερία. Αυτό εξηγεί γιατί με περισσή ευκολία οι πνευματικοί άνθρωποι μεταβάλλονται σε απολογητές, σε θεράποντες και, συχνά, σε διαχειριστές του συστήματος και των κατόχων του.

Οι πνευματικοί άνθρωποι πιστεύουν ακόμη ότι την εκμετάλλευση την παράγει το κεφάλαιο και όχι η σύμπτωση στον ίδιο φορέα του ιδιοκτήτη του κεφαλαίου με τον ιδιοκτήτη του συστήματος. Είναι οι ίδιοι που διδάσκουν τις κοινωνίες ότι το σημερινό πολιτικό σύστημα είναι δημοκρατικό, με απώτερο σκοπό τον εγκιβωτισμό τους στον χώρο της ιδιωτείας, έτσι ώστε να παραμείνει κατά τρόπο αδιατάρακτο στα χέρια των κατόχων του κράτους. Είναι τέλος αυτοί που διατείνονται ότι η συνείδηση του συλλογικού υποκειμένου (το έθνος) αποτελεί απειλή για την ελευθερία, ανοίγοντας τον δρόμο για την ολοκληρωτική επιβολή των σχέσεων ηγεμονίας που διαμορφώνονται στο πλανητικό σύστημα, σε βάρος του κανονιστικού περιβάλλοντος των κοινωνιών του κράτους.

Η απουσία ιδεών οφείλεται όχι σε κάποιο “στέγνωμα” του ανθρώπινου νου, αλλά στο γεγονός ότι διανύουμε μια μεταβατική εποχή όπου το παλαιό εξεπλήρωσε τον προορισμό του, το δε νέο κυοφορείται μέσα σε ένα πλήρες κενό, γνώρισμα του οποίου είναι η κατάληψη “θέσεων” στο σύστημα με μέτρο τους συσχετισμούς. Ελάχιστοι είναι οι πνευματικοί άνθρωποι που “οσμίζονται” τα φαινόμενα και τοποθετημένοι πέραν της εποχής τους, καταπιάνονται με την οικοδόμηση του νέου γνωσιολογικού οπλοστασίου με βάση το οποίο θα συλληφθούν τα ποιοτικά στοιχεία της εξέλιξης και θα διαγραφεί η προοπτική της. Οι πνευματικοί αυτοί άνθρωποι όμως βρίσκονται στο “εργαστήρι” και, προφανώς, η αξία των προτάσεών τους θα δοκιμασθεί συντωχρόνω με τις μεταμορφώσεις του παρόντος και την ανάδυση του καινούριου.

Το φαινόμενο αυτό είναι παγκόσμιο. Από τη δοκιμασία αυτή δεν θα μπορούσαν να εξαιρεθούν οι Έλληνες πνευματικοί άνθρωποι. Θα έλεγα μάλιστα ότι οι τελευταίοι, χάρη στη συγκυρία, επέδειξαν μεγαλύτερη βιασύνη να μεταβληθούν από “οργανικοί διανοούμενοι” σε “οργανικούς νομείς” της εξουσίας. Έχει ενδιαφέρον εντούτοις να προσεχθεί ότι επεχείρησαν να προσδώσουν στο διάβημά τους αυτό προοδευτικό πρόσημο, διακηρύσσοντας ότι ανέλαβαν το ρόλο της “θεραπαινίδας” στο όνομα του “εκσυγχρονισμού” της ελληνικής κοινωνίας. Έναν ρόλο στον οποίο συνωστίσθηκαν αυτόκλητοι ή ανταποκρινόμενοι στο πρώτο νεύμα της εξουσίας

Γιώργος Κοντογιώργης

Αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα:

http://contogeorgis.blogspot.com/2009/07/blog-post. html

(Η εικονογράφηση και ο τίτλος ανάρτησης έγιναν με ευθύνη του Ivos 2)

Άγκυρα: Παράκρουση μεγαλείου!

Η Τουρκία στον αστερισμό του νεοοθωμανισμού
Νέες κατευθύνσεις στην εξωτερική πολιτική της Αγκυρας μετά την τοποθέτηση του Αχμέτ Νταβούτογλου Πριν από μερικούς μήνες, πολλοί ερμήνευσαν την τοποθέτηση του κ. Αχμέτ Νταβούτογλου στη θέση του τούρκου υπουργού των Εξωτερικών- με δεδομένη την προτίμησή του να κινείται στο παρασκήνιο- ως την επισημοποίηση μιας νέας στρατηγικής σκέψης που από καιρό διέπει τα ανώτερα κλιμάκια της τουρκικής διπλωματίας, αυτής του νεοοθωμανισμού.

Ο νεοοθωμανισμός δεν αποτελεί μια καινοφανή θεώρηση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Η αντίληψη ότι η Τουρκία οφείλει να διαδραματίσει έναν ευρύτερο ρόλο περιφερειακού ηγεμόνα βασισμένο στους ιδιαίτερους φυλετικούς, πολιτιστικούς και θρησκευτικούς δεσμούς που ισχυρίζεται ότι την ενώνουν με πληθυσμούς που κατοικούν από τα Βαλκάνια μέχρι την Κεντρική Ασία και τα σύνορα με την Κίνα, έφερε αρχικά την υπογραφή ενός παλαιότερου λαϊκιστή πολιτικού, του Τουργκούτ Οζάλ. Ο νεοοθωμανισμός ωστόσο του Οζάλ δεν είχε την αναμενόμενη επιτυχία, καθώς αντιμετωπίστηκε με καχυποψία από τους άμεσα ενδιαφερομένους, ενώ και η ίδια η Τουρκία δεν εγκατέλειψε τη συγκρουσιακή νοοτροπία και αλαζονεία που χαρακτήριζε το οθωμανικό της παρελθόν.

Η διαφορά αντίληψης και πρακτικής στην περίπτωση του κ. Νταβούτογλου είναι εμφανής. Αρχιτέκτονας της νέας πολιτικής εξομάλυνσης των σχέσεων της Τουρκίας με τους γείτονές της, ο κ. Νταβούτογλου προωθεί ένα πλέγμα πολιτικών που περιλαμβάνουν διαμεσολάβηση για την ειρηνική διευθέτηση των διαφορών Αρμενίας- Αζερμπαϊτζάν, προσέγγιση με την Αρμενία, αποκλιμάκωση της έντασης στο Βόρειο Ιράκ, προσφορά διαμεσολαβητικών υπηρεσιών στο Ιράν για την επίλυση του πυρηνικού προβλήματος με τη Δύση και επαναπροσέγγιση με τις ΗΠΑ. Την ίδια στιγμή, αντιλαμβανόμενη τη Μέση Ανατολή ως προνομιακό της πεδίο, η Τουρκία επεδίωξε την ομαλοποίηση των σχέσεων του Ισραήλ με τη Συρία και την προώθηση των παλαιστινιακών αιτημάτων. Η πολυσχιδής πολιτική Νταβούτογλου περιλαμβάνει ακόμα τη διαμόρφωση μιας σφαίρας επιρροής στα Βαλκάνια, όπου η Τουρκία, μέσω των μουσουλμανικών πληθυσμών, καταλοίπων της οθωμανικής περιόδου, επιχειρεί να παρεμβαίνει και να διαδραματίζει ρόλο εγγυητή. Υπό αυτή την έννοια, οι πρόσφατες προκλητικές δηλώσεις του κ. Ερντογάν περί αμοιβαιότητας στην προστασία των μειονοτήτων δεν θα πρέπει να γίνουν αντιληπτές μόνον ως εσωτερικοί τακτικισμοί του τούρκου πρωθυπουργού στην αντιπαράθεσή του με το κεμαλικό κατεστημένο. Ιδωμένες υπό το πρίσμα του νεοοθωμανισμού, συνιστούν το πρελούδιο κινήσεων στο πλαίσιο ενός ευρύτερου στρατηγικού σχεδιασμού που επιδιώκει την αξιοποίηση της αρχής του ατομικού αυτοπροσδιορισμού προς όφελος των πατερναλιστικών βλέψεων της Αγκυρας.

Η μεγαλόπνοη τουρκική διπλωματία του νεοοθωμανισμού αντιλαμβάνεται την Τουρκία ως περιφερειακή ηγεμονική δύναμη που απαιτεί να της αναγνωριστεί ο ιδιαίτερος γεωπολιτικός και γεωοικονομικός της ρόλος. Χαρακτηριστικές προς την κατεύθυνση αυτή είναι οι προ τριμήνου δηλώσεις του κ. Νταβούτογλου στους πρεσβευτές της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπου εξήρε το «μεγαλείο» της Τουρκίας και ζήτησε, εμμέσως πλην σαφώς, προνομιακή μεταχείριση για την πλήρη ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Βάσει της νεοοθωμανικής ηγεμονικής αντίληψης που διαφημίζει την Τουρκία ως χρήζουσα ειδικής μεταχείρισης λόγω του αυτοκρατορικού παρελθόντος, της γεωγραφικής της θέσης και του συνδυασμού κοσμικών αρχών και μουσουλμανικής κληρονομιάς, ο κ. Νταβούτογλου ζήτησε «ειλικρίνεια» από τους προαναφερθέντες πρεσβευτές, γεγονός που στη διπλωματική γλώσσα ισοδυναμεί με αίτημα να ισχύσει για την Τουρκία μια τροποποιημένη εκδοχή της ευρωπαϊκής και διεθνούς νομιμότητας. Στην πράξη, οι Τούρκοι στις ευρωπαϊκές τους σχέσεις, όπως και στη διένεξη που έχουν με την Ελλάδα για το Αιγαίο και την Κύπρο, ζητούν την εφαρμογή της οθωμανικής αρχής του itidal. Ιtidal στα τουρκικά σημαίνει «δικαιοσύνη», αν και μια πιστότερη μετάφραση θα το απέδιδε ως «ακριβοδικία». Αυτού του είδους όμως η δικαιοσύνη που ισχύει ανάμεσα σε έναν ισχυρό και σε έναν λιγότερο ισχυρό ή αδύναμο. Στην περίπτωση αυτή- και όχι πολύ μακριά από την αριστοτελική αντίληψη περί διανεμητικής δικαιοσύνης που επιτάσσει ίση μεταχείριση μεταξύ ίσων και άνιση μεταξύ άνισων- «δικαιοσύνη» σημαίνει ο αδύναμος να αποδέχεται αυτά που του επιβάλλει η θέση του και να τελεί σε σχέση εξάρτησης και πιθανόν ευγνωμοσύνης για τη γενναιοδωρία του ισχυρού. Κάποιοι εγχώριοι αναλυτές και διαμορφωτές εξωτερικής πολιτικής είναι αισιόδοξοι και τονίζουν τη φράση του νέου τούρκου ΥΠΕΞ περί «μηδενικών προβλημάτων» με τους γείτονες. Η φράση εκ πρώτης όψεως αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας, καθώς ο κ. Νταβούτογλου αποφεύγει να αναφερθεί στην ύπαρξη «διαφορών» με την Ελλάδα και ομιλεί περί βελτίωσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Σε κάθε περίπτωση όμως στο λεξιλόγιο του κ. Νταβούτογλου η λέξη «διαφορές» δεν έχει κανένα νόημα, καθώς ανάμεσα στον ισχυρό και στον ανίσχυρο δεν νοούνται «διαφορές» παρά μόνο «παρανοήσεις» ή έλλειψη «λογικής» από την πλευρά του αδύναμου μέρους. Ενδεικτικό ωστόσο της μακαριότητας ορισμένων αναλυτών είναι ότι τα ανοίγματα της τουρκικής διπλωματίας εκλαμβάνονται θετικά, ως ένδειξη εκδημοκρατισμού της Τουρκίας και απόρροια της πορείας εξευρωπαϊσμού της. Χωρίς να υπεισέρχομαι στη βασιμότητα αυτών των ισχυρισμών, που ούτως ή άλλως είναι δύσκολο να αποδειχθούν, το ζήτημα που παραμένει ανοιχτό είναι:

όταν σε τελευταία ανάλυση ο ίδιος ο κ. Νταβούτογλου συνδέει τη στροφή της τουρκικής πολιτικής με την αναβίωση της οθωμανικής κληρονομιάς και με ό,τι αυτό συνεπάγεται, δικαιολογούμαστε εμείς να μετατρεπόμαστε σε νεροκουβαλητές του ιδεολογήματος του νεοοθωμανισμού και να μην επαγρυπνούμε;

Β. Παϊπάης

διεθνολόγος, υποψ. διδάκτωρ London School of Εconomics.

Αναδημοσίευση από το ΒΗΜΑ

3/7/2009

(Η εικονογράφηση,οι υπογραμμίσεις προτάσεων και ο τίτλος ανάρτησης έγιναν με ευθύνη του Ivos 2)

Greek Summer !!!

Ελλάδα και Βαλκάνια ...

Η Ελλάδα και το πόκερ των Βαλκανίων
Ο διαγκωνισμός Δύσης- Ρωσίας, ο ρόλος της Σερβίας, η στρατηγική της Τουρκίας και οι φιλοδοξίες της Αλβανίας

Τα πιόνια μετακινούνται συνεχώς στη γεωστρατηγική σκακιέρα των Βαλκανίων, καθώς οι μεγάλοι παίκτες επιδιώκουν να διασφαλίσουν την επιρροή τους στην περιοχή. Σε κυρίαρχο στοιχείο των εξελίξεων αναδεικνύεται ο διαγκωνισμός Δύσης- Ρωσίας, ιδιαίτερα για τον προσεταιρισμό της Σερβίας, η οποία θεωρείται χώρα-«κλειδί» για τη σταθερότητα των Βαλκανίων. Την ίδια στιγμή η Τουρκία κινείται δραστήρια υποστηριζόμενη και από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενισχύοντας τους εμπορικούς και στρατιωτικούς δεσμούς της με χώρες όπως η Αλβανία και η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, ενώ το αλβανικό στοιχείο σε Αλβανία, Κοσσυφοπέδιο και πΓΔΜ βρίσκεται σε συνεχή αναζήτηση νέων ευκαιριών συνεργασίας. Το μείζον ζήτημα για την Αθήνα εντοπίζεται, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στην απουσία συγκροτημένου σχεδίου πρωτοβουλιών για μια περιοχή υψηλού ενδιαφέροντος, καθώς με εξαίρεση τη διακηρυχθείσα υποστήριξη της σερβικής ενταξιακής προοπτικής η Ελλάδα λείπει από τα Βαλκάνια.

Η προσέλκυση του Βελιγραδίου από την Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) σκοντάφτει μεν στην κόπωση των «27» από τη διεύρυνση, αλλά προωθείται εντατικά τόσο από τις Βρυξέλλες όσο και από την Ουάσιγκτον. Και αυτό, κατά τις εκτιμήσεις εμπείρων διπλωματών, για πολύ συγκεκριμένους λόγους. Κατ΄ αρχάς οι Αμερικανοί ανησυχούν από την αυξανόμενη διείσδυση της Μόσχας στην καρδιά της πάλαι ποτέ ενωμένης Γιουγκοσλαβίας. Η διείσδυση αυτή στηρίζεται μεν στους παραδοσιακούς δεσμούς των δύο χωρών, αλλά εντοπίζεται ιδιαίτερα στον τομέα της ενέργειας.

Το Βελιγράδι υπέγραψε τον περασμένο Μάιο συμφωνία για τη συμμετοχή του στον αγωγό φυσικού αερίου South Stream, η κατασκευή του οποίου αποτελεί την απάντηση της «ρωσικής αρκούδας» στον ευρωπαϊκό Νabucco. Παράλληλα η Gazprom αγόρασε το 51% της κρατικής εταιρείας πετρελαίου (ΝΙS) της Σερβίας, συμφωνία η οποία της παρέχει τη δυνατότητα να υλοποιήσει το σχέδιό της για να δημιουργήσει στην καρδιά των Βαλκανίων εγκαταστάσεις αποθήκευσης και διύλισης πετρελαίου. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι οι Σέρβοι επέλεξαν την Gazprom παρά το γεγονός πως τους προσέφερε λιγότερα χρήματα από όσα ο κύριος ανταγωνιστής της για την αγορά της ΝΙS,

που δεν ήταν άλλος από τα Ελληνικά Πετρέλαια.

Ο στόχος της σερβικής ηγεσίας υπό τον πρόεδρο Μπορίς Τάντιτς ήταν να ισορροπήσει ανάμεσα στη Μόσχα και στις Βρυξέλλες, καθώς γνωρίζει ότι μπορεί η χώρα του να υπέγραψε μετά κόπων και βασάνων Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης (SΑΑ) με την ΕΕ τον Σεπτέμβριο του 2008, αλλά η κύρωση και η εφαρμογή της θα πάρουν χρόνια. Οι Ευρωπαίοι και οι Αμερικανοί (υπενθυμίζεται ότι το ΝΑΤΟ διατηρεί γραφείο στο Βελιγράδι, καθώς η Σερβία έχει ενταχθεί στον Συνεταιρισμό για την Ειρήνη) γνωρίζουν ότι ο προσεταιρισμός της Σερβίας μπορεί να λειτουργήσει θετικά προς δύο κατευθύνσεις.

Π ρώτον, προς τη ΒοσνίαΕρζεγοβίνη. Εκτιμάται ότι μια ευρωπαϊκή Σερβία θα λειτουργούσε αποτρεπτικά σε πιθανή εθνικιστική έξαρση των Σερβοβοσνίων υπό τον ηγέτη τους Μίλοραντ Ντόντικ, ο οποίος συχνά πυκνά επισείει την απειλή της ένωσης με τη «μητέρα πατρίδα» προκειμένου να εμποδίσει την ενίσχυση της κεντρικής εξουσίας στη Βοσνία, εξέλιξη απαραίτητη για να προχωρήσει και η ίδια προς την ΕΕ. Και, δεύτερον, προς το Κοσσυφοπέδιο, καθώς μια ευημερούσα Σερβία ίσως άρχιζε να είναι πιο δεκτική σε μελλοντική αναγνώριση της ανεξαρτησίας του.

Η πρόσφατη αποδοχή του Κοσσυφοπεδίου στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και στην Παγκόσμια Τράπεζα αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις για την αναγνώριση της περιοχής ως κρατικής οντότητας. Και τα εγκαίνια του αυτοκινητοδρόμου Τιράνων- Πρίστινας χαιρετίστηκαν από τον πρωθυπουργό της Αλβανίας Σαλί Μπερίσα ως ένα έργο που «τερματίζει τον διαμελισμό του αλβανικού έθνους». Είναι άλλωστε αυταπόδεικτο ότι ο συγκεκριμένος αυτοκινητόδρομος ενσωματώνει εμπορικά Αλβανία- Κοσσυφοπέδιο και η προοπτική είναι να ενωθούν μαζί τους και οι αλβανικές περιοχές της πΓΔΜ. Δεν πρέπει επίσης να διαφεύγει της προσοχής ότι η κυβέρνηση των Τιράνων έχει θέσει ως στόχο να αναβαθμίσει τη σημασία του λιμανιού του Δυρραχίου, ως ανταγωνιστικού εκείνου της Θεσσαλονίκης. Εμπειροι διπλωμάτες σημειώνουν πάντως ότι είναι στο χέρι της Ελλάδας να μη συμβεί κάτι τέτοιο. Και αυτό καθώς η Αθήνα μπορεί και πρέπει να προβάλει το συγκριτικό πλεονέκτημα που έχει με την ολοκλήρωση της Εγνατίας οδού και την ένωσή της με τις υπόλοιπες χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης χάρη κυρίως στους οδικούς άξονες Α8 και Α10, που μπορεί να χρησιμοποιηθούν και για στρατιωτικούς σκοπούς.

Στα εγκαίνια του αυτοκινητοδρόμου Τιράνων- Πρίστινας, που έλαβαν χώρα στην Αλβανία πριν από τις εκλογές-θρίλερ της περασμένης Κυριακής, έδωσε το «παρών» και ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ο λόγος είναι ότι την κατασκευή του έργου ανέλαβαν, έπειτα από παρασκηνιακές αποφάσεις, η αμερικανική Βechtel και η τουρκική Εnka. Και είναι χαρακτηριστικό ότι όσον αφορά τον συγκεκριμένο στρατηγικής σημασίας αυτοκινητόδρομο, παλαιότερη κυβέρνηση των Σοσιαλιστών είχε πιέσει να μην υπάρξει σύνδεσή του με την Ελλάδα.

Η Αγκυρα έχει ενισχύσει ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια την παρουσία της στην Αλβανία. Επιπλέον η Τουρκία έχει αναβαθμίσει και τη στρατιωτική παρουσία της στην Αλβανία. Τουρκικές ναυτικές δυνάμεις έχουν αποκτήσει δικαιώματα ελλιμενισμού στον Αυλώνα, ναυτική βάση δημιουργήθηκε στον Πάνορμο (μεταξύ των Αγίων Σαράντα και της Χειμάρρας), ενώ τέθηκε σε λειτουργία βάση με ισχυρό ραντάρ στην περιοχή της Κορυτσάς. Στο πλαίσιο της πολιτικής την οποία έχει χαράξει ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών ΑχμέτΝταβούτογλου, η Αγκυρα υποστηρίζει τις θέσεις των Αλβανών, ως μεγάλη μουσουλμανική χώρα, τόσο στους κόλπους του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης όσο και σε μεγαλύτερα fora.

Εντονη κινητικότητα παρατηρείται επίσης στους κόλπους των Αλβανών στην πΓΔΜ. Το αλβανικό κόμμα DUΙ του Αλί Αχμέτι που μετέχει στην κυβέρνηση του πρωθυπουργού Νίκολα Γκρούεφσκι έχει καταστήσει σαφές ότι θα επαναπροσδιορίσει τη στάση του αν ως τον Δεκέμβριο δεν βρεθεί λύση στη διαφορά της ονομασίας με την Ελλάδα. Η ένταξη στο ΝΑΤΟ αποτελεί υψίστη προτεραιότητα για τους Αλβανούς της πΓΔΜ, οι οποίοι θεωρούν ότι ο κ. Γκρούεφσκι αγνοεί και δεν εφαρμόζει βασικές προβλέψεις της Συμφωνίας της Αχρίδας με την οποία τερματίστηκε η εμφύλια σύρραξη του 2001. Το έτερο μεγάλο αλβανικό κόμμα όμως, το DΡΑ του Μέντουχ Θάτσι, προτείνει ριζοσπαστικότερες κινήσεις, όπως η σύναψη μιας νέας διεθνοτικής συμφωνίας με τους Σλαβομακεδόνες.

Τα Σκόπια, οι εκλογές στη Βουλγαρία και οι κινήσεις τουρκικών στρατευμάτων

Ενας από τους βασικούς πυλώνες της τουρκικής στρατηγικής στα Βαλκάνια είναι η ενίσχυση του άξονα Σκοπίων- Αγκυρας. Οι δύο πλευρές έχουν άλλωστε υπογράψει στρατηγική συμμαχία. Βαθιά συμβολική ήταν επομένως η πρόσφατη επίσημη διήμερη επίσκεψη του αρχηγού του τουρκικού γενικού επιτελείου στρατηγού Ιλκέρ Μπασμπούγ στην πΓΔΜ, όπου συναντήθηκε με όλη την πολιτειακή και πολιτική ηγεσία. Ο τούρκος επιτελάρχης επανέλαβε την υποστήριξη της Αγκυρας στην ένταξη των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ. Η οικονομική και εμπορική συνεργασία των δύο χωρών αυξάνεται συνεχώς, όπως επιβεβαιώνει και η επιλογή της τουρκικής ΤΑV Αirports Ηolding ως αναδόχου για τη λειτουργία των δύο αεροδρομίων και την κατασκευή ενός

νέου τερματικού σταθμού εμπορευμάτων στη χώρα.

Μία ακόμη κίνηση που προκαλεί ενδιαφέρον και παρακολουθείται προσεκτικά είναι η μετακίνηση τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων κυρίως προς την Ανατολική Θράκη. Η μετακίνηση αυτή συνδέεται από έμπειρους στρατιωτικούς και διπλωματικούς παράγοντες με τις εξελίξεις στη Βουλγαρία και ειδικά με τις μεθαυριανές βουλευτικές εκλογές. Το γεγονός ότι ο κεντροδεξιός δήμαρχος της Σόφιας Μπόικο Μπορίσοφ

προηγείται αλλάζει τα δεδομένα.

Αυτή τη στιγμή η τουρκική στρατιά που είναι αναπτυγμένη στην Ανατολική Θράκη απαρτίζεται από το 2ο Σώμα Στρατού (Τσανάκαλε) και το 5ο Σώμα Στρατού (Τεκιντάγκ), ενώ πίσω από αυτά βρίσκονται η 1η Στρατιά και το 3ο Σώμα Στρατού που εδρεύει στην Κωνσταντινούπολη. Ενδιαφέρουσα κίνηση από τουρκικής πλευράς είναι η αγορά 36 γεφυροφόρων αρμάτων Leguan, με τα οποία ο τουρκικός στρατός μπορεί να προχωρήσει σε ταχεία διάβαση του ποταμού Εβρου. Η αγορά των Leguan έγινε ως αντιστάθμισμα στη συμφωνία Ελλάδας- Ρωσίας για την προμήθεια των ρωσικών ΤΟΜΑ.

Σύμφωνα με πρόσφατο τηλεγράφημα του ρωσικού RΙΑ Νovosti ο αναπληρωτής διευθυντής της ομοσπονδιακής υπηρεσίας στρατιωτικής και τεχνικής συνεργασίας της Ρωσίας Βιάτσεσλαβ Ντζιρκάλιν δήλωσε: «Βρισκόμαστε στα τελικά στάδια των διαπραγματεύσεων με την Ελλάδα για την παραλαβή 1.000 ΒΜΡ-3. Οι Ελληνες θέλουν να αγοράσουν τα οχήματα τόσο για τις χερσαίες όσο και για τις ναυτικές τους δυνάμεις». Σύμφωνα με τις έως σήμερα πληροφορίες η ελληνική κυβέρνηση έχει υπογράψει διακρατική συμφωνία με τη Ρωσία για την προμήθεια μόνο 420 τεθωρακισμένων αρμάτων μάχης και δεν έχει ακόμη υπογραφεί το συμβόλαιο αγοράς για την προμήθεια αυτή. Ξένες διπλωματικές πηγές με τις οποίες επικοινώνησε «Το Βήμα» αρνήθηκαν να επιβεβαιώσουν το συγκεκριμένο τηλεγράφημα, δημιουργώντας ερωτήματα για το πραγματικό ύψος της προμήθειας, καθώς το ΚΥΣΕΑ αποφάσισε μόνο για 420 ΤΟΜΑ.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ των

ΑΓΓ. ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, Α. ΡΑΒΑΝΟΥ

Αναδημοσίευση από το BHMA

3 Ιουλίου 2009

Iraq: Slaughter still unpunished ...

<< ... ΤΟΝ ΠΛΟΥΤΟ δεν έδωκες ποτέ σε μένα τον ολοένα ερημούμενο από τις φυλές των Hπείρων . . .Έλαβε τον Βότρυ ο Βορράς και τον Στάχυ ο Νότος
τη φορά του ανέμου εξαγοράζοντας
και των δέντρων τον κάματο δύο και τρεις φορές
ανόσια εξαργυρώνοντας.Άλλο εγώ,
πάρεξ το θυμάρι στην καρφίδα του ήλιου δεν εγνώρισακαι πάρεξ
τη σταγόνα του νερού στ' άκοπα γένια μου δεν ένιωσαμα τραχύ το μάγουλο έθεσα στο τραχύτερο της πέτρας
αιώνες κι αιώνες >>.

. . .

<< ...ΤΙΣ ΗΜΕΡΕΣ ΜΟΥ άθροισα και δε σε βρήκα πουθενά,

ποτέ,

να μου κρατείς το χέρι στη βοή των γκρεμών και στων άστρων τον κυκεώνα μου! >>

<<... Σελδζούκοι ροπαλοφόροι καραδοκούν. Χαγάνοι ορνεοκέφαλοι βυσσοδομούν.Σκυλοκοίτες και νεκρόσιτοι κι ερεβομανείς κοπροκρατούν το μέλλον >> ...

* * * * *

<< ...ΤΙΣ ΗΜΕΡΕΣ ΜΟΥ άθροισα και δε σε βρήκα πουθενά,

ποτέ,

να μου κρατείς το χέρι στη βοή των γκρεμών και στων άστρων τον κυκεώνα μου ! >>

. . . .

Όρμησαν στα πετρέλαια του Ιράκ

Δεν κρυβόταν χθες η χαρά και η υπερηφάνεια των Βρετανών. Οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» το έγραψαν μέχρι και σε κύριο άρθρό τους: η βρετανική πετρελαϊκή εταιρεία ΒΡ ξαναγύρισε στο Ιράκ, τέσσερις σχεδόν δεκαετίες από τότε που εκδιώχθηκε κακήν - κακώς από τη χώρα, το 1972, όταν το κυβερνών κόμμα Μπάαθ εθνικοποίησε τα ιρακινά πετρέλαια. Πραγματικά, η ΒΡ μαζί με την κρατική εταιρεία πετρελαίων της Κίνας CPNC πήραν την εκμετάλλευση του γιγαντιαίου κοιτάσματος πετρελαίου Ρουμάιλα, από τα μεγαλύτερα του κόσμου, που βρίσκεται κοντά στην πόλη Βασόρα, στο νότιο Ιράκ. Για κάθε βαρέλι πετρελαίου που θα βγάζει πάνω από τη σημερινή παραγωγή, η ΒΡ θα παίρνει 2 δολάρια. Πρόκειται για μια χαμηλή τιμή, η οποία μετά βίας αφήνει περιθώρια στην ΒΡ για κέρδη 100-200 εκατομμυρίων δολαρίων τον χρόνο - πολύ μικρά για έναν κολοσσό του μεγέθους της.
Πρόκειται όμως μόνο για την αρχή. Ολος ο κόσμος ξέρει ότι η εισβολή των Αμερικανών στο Ιράκ έγινε για να λεηλατήσουν οι αμερικανικές, οι αγγλικές και οι άλλες δυτικές εταιρείες τα πετρέλαιά του. Ετσι, η κατοχική κυβέρνηση του αλ - Μαλίκι, υποτελής στους Αμερικανούς, έπρεπε αρχικά να δώσει την εντύπωση ότι διαπραγματεύεται σκληρά για τον πλούτο της χώρας, τον «μαύρο χρυσό». Εβαλε έτσι σκληρούς όρους, με αποτέλεσμα οι μόνοι που ανταποκρίθηκαν να είναι οι Βρετανοί της ΒΡ που ήθελαν πάση θυσία να επιστρέψουν στο Ιράκ και οι Κινέζοι, οι οποίοι πρωτίστως ενδιαφέρονται στο να διασφαλίσουν την προμήθεια πετρελαίου στη χώρα τους και όχι για τα ποσοστά κέρδους της κινέζικης κρατικής εταιρείας πετρελαίου.
Οι αμερικανικές εταιρείες που είναι «μπασμένες στο κόλπο», όπως η Εξον Μόμπιλ και η Κόνοκο Φίλιπς, καθώς και η αγγλοολλανδική Σελ, ζήτησαν να παίρνουν ανά βαρέλι το υπερδιπλάσιο, το... εφταπλάσιο (!) και το τετραπλάσιο από αυτό που πρόσφερε η ιρακινή κυβέρνηση. Οδήγησαν έτσι σε αδιέξοδο τους πλειστηριασμούς για επίσης γιγαντιαία πετρελαϊκά κοιτάσματα στη Δυτική Κούρνα, στο Κιρκούκ, στο Ζουμπαϊρ και αλλού.
Το σκηνικό είναι άριστα στημένο για να εμφανίσει την κατοχική κυβέρνηση ως δήθεν μαχόμενη για το συμφέρον του Ιράκ. Από τη μια η καλή τιμή που πέτυχε με την ΒΡ και τη CNPC, από την άλλη οι άγονοι πλειστηριασμοί. Μόλις τα φώτα της δημοσιότητας αποσυρθούν, οι πλειστηριασμοί θα ξαναγίνουν σταδιακά με όρους συμφερότερους για τις αμερικανικές εταιρείες.
«Τα συμβόλαια αυτά έχουν επικριθεί βαρύτατα μέσα στο Ιράκ ως ξεπούλημα στις μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες οι οποίες επιθυμούν απεγνωσμένα να επιστρέψουν στο Ιράκ», έγραφε προς εβδομάδος η αγγλική εφημερίδα «Ιντιπέντεντ» μεταφέροντας το κλίμα που επικρατεί στην αραβική αυτή χώρα.
«Αυτά τα συμβόλαια θα αλυσοδέσουν την ιρακινή οικονομία και θα δεσμεύσουν την ανεξαρτησία της για τα επόμενα είκοσι χρόνια. Οι ξένοι θα σπαταλήσουν τα αποθέματα του Ιράκ», δήλωνε στην ίδια εφημερίδα ο επικεφαλής της κρατικής Σάουθ Οϊλ Κόμπανι, η οποία παράγει το 80% του ιρακινού πετρελαίου.
Η ουσία είναι ότι η ιρακινή κυβέρνηση δεν έχει άλλη επιλογή πέρα από την εκποίηση των πετρελαίων του Ιράκ στους ξένους για να διασφαλίσει την επιβίωση του κράτους της. Εχει και αυτή εναρμονιστεί με την πολιτική των Αμερικανών, οι οποίοι, αφού απέτυχαν να συντρίψουν στρατιωτικά την ιρακινή αντίσταση, άλλαξαν ριζικά γραμμή και προχώρησαν στην επιχείρηση μαζικής εξαγοράς των φυλάρχων και των προεστών των αντιστασιακών χωριών και περιοχών, ξοδεύοντας δισεκατομμύρια δολάρια.
Εξαγορά του πληθυσμού μέσω μαζικών προσλήψεων κάνει και η ιρακινή κυβέρνηση. Εχει ήδη προσλάβει στην αστυνομία και στον στρατό... 760.000 άτομα! Οργιο γίνεται και στον δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπου ήδη υπηρετούν... 2.600.000 υπάλληλοι - σχεδόν τρεις φορές όσοι υπηρετούσαν επί Σαντάμ! Χωρίς τα έσοδα από το πετρέλαιο είναι αδύνατον να πληρωθούν αυτές οι στρατιές πραιτωριανών και εξαγορασμένων υπαλλήλων του καθεστώτος.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΙΣΒΟΛΗ

Λιγότερο πετρέλαιο από το... 1975
Πάνω από 8 δισεκατομμύρια δολάρια υποτίθεται ότι έχουν δοθεί στον πετρελαϊκό τομέα του Ιράκ μετά την αμερικανική εισβολή για να αποκατασταθεί η παραγωγή πετρελαίου. Μάταιος κόπος. Μόλις και μετά βίας φέτος έφτασε η ιρακινή παραγωγή πετρελαίου τα 2,4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, όταν επί Σαντάμ, παρόλο το εμπάργκο μετά το 1990, ήταν 2,6 εκατομμύρια. Καμιά σχέση δε με την προ τριακονταετίας και πλέον ιρακινή παραγωγή στα μέσα της δεκαετίας του 1970, όταν ξεπερνούσε τα 3,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Το Ιράκ, ακόμη και με έρευνες της δεκαετίας του 1970, έχει αποθέματα τουλάχιστον 115 δισεκατομμυρίων βαρελιών πανεύκολα και πάμφθηνα αντλήσιμου πετρελαίου, τα οποία οι ΗΠΑ και το κατοχικό καθεστώς έχουν αποδειχθεί ανίκανοι να εκμεταλλευθούν.

Γιώργος Δελαστίκ

ΕΘΝΟΣ 2/7/2009

Στίχοι Ο.Ελύτη από το ''ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ''

(Η εικονογράφηση,οι υπογραμμίσεις προτάσεων και ο τίτλος ανάρτησης έγιναν με ευθύνη του Ivos 2)

Σκίτσο του Ιωάννου

Έθνος 1/7/2009

Σκίτσο του Στάθη

Ελευθεροτυπία 2/7/2009

Εxcellent ! ...Βίζιτα(!!!) in place of visa ...Bravo!

Το βιζανιάρικο
Με μια τριπλή κίνηση χθες στην Κέρκυρα η ελληνική κυβέρνηση υπέγραψε με τις ΗΠΑ τις συμφωνίες, που καμιά άλλη κυβέρνηση της Αθήνας δεν υπέγραψε εδώ και πολλά χρόνια.
Οι δύο αυτές συμφωνίες, που είναι τρεις, προβλέπουν την άνευ όρων παράδοση πληροφοριών από τις ελληνικές αρχές στις αμερικανικές, όχι μόνο για πράξεις τρομοκρατίας, που έγιναν, αλλά και για ύποπτους που η αμερικανική πλευρά θεωρεί ύποπτους! Αυτά, πληροφορίες και ύποπτοι, θα περνάνε στην αμερικανική πλευρά ανεξάρτητα από το πόσο πίσω πάνε σε χρονολογία!
Επίσης, η αμερικανική πλευρά αποκτά το δικαίωμα για άμεση και απόλυτη πρόσβαση στα ελληνικά αρχεία των ελληνικών διωκτικών αρχών.
Αυτή η άνευ όρων παράδοση στην πραγματικότητα είναι μια άνευ όρων παραίτηση από την άσκηση εθνικής κυριαρχίας. Μιας κυριαρχίας που έχει σαν κύριο χαρακτηριστικό το δικαίωμα στην άρνηση. Στο όχι.
Το αντάλλαγμα, που δέχτηκε η ελληνική κυβέρνηση, είναι να αποφασίσουν οι αμερικανικές αρχές πότε θα δεήσουν να καταργήσουν τη βίζα για τους Ελληνες υπηκόους (τους) που θέλουν τα ταξιδέψουν στις ΗΠΑ!
Για να καταλάβει ο αναγνώστης τι αξία έχει η κατάργηση της βίζας, θυμίζω ότι προ καιρού η αμερικανική κυβέρνηση είχε συμφωνήσει με τις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ, που είναι μέλη της Ε.Ε., και με την Ελλάδα, ότι το δικαίωμα εισόδου στις ΗΠΑ χωρίς βίζα δεν σημαίνει ότι μπορείς να μπεις κιόλας στις ΗΠΑ!
Η κατάργηση της βίζας, σύμφωνα με τα υπογραφέντα, αφήνει το δικαίωμα στις αμερικανικές αρχές να απαγορεύσουν σε οποιονδήποτε φτάσει στις ΗΠΑ να μπει στη χώρα ως ανεπιθύμητος ή ύποπτος. Επίσης, αφήνει το δικαίωμα στις αρχές των ΗΠΑ να μην επιτρέψουν το ταξίδι σε όποιον θεωρούν επικίνδυνο ή ύποπτο σε απευθείας υπερατλανική πτήση με προορισμό τη Γη της Επαγγελίας και της γρίπης των χοίρων.
Αυτά βέβαια συμβαίνουν και γιατί η κυβέρνηση Σημίτη το 2003 έχασε το τρένο των υπόλοιπων δυτικοευρωπαίων της Ε.Ε., που υπέγραψαν με τις ΗΠΑ την κατάργηση της βίζας, εκδίδοντας τα διαβατήριά τους από τις αστυνομικές αρχές, χωρίς τους επαχθείς όρους που επιβλήθηκαν μετά στους ανατολικοευρωπαίους και την, ως συνήθως, καθυστερημένη -με όλη τη σημασία της λέξης- Ελλάδα.
Οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, ενώ ήταν ενήμερες από νωρίς, συνέχιζαν να εκδίδουν τα διαβατήρια από τις νομαρχίες, λες και τα διαβατήρια θα ελέγχονταν διαφορετικά απ' όποια ελληνική δημόσια αρχή κι αν έβγαιναν!
Αυτή την ανεκδιήγητη βίζα παίρνει τώρα ως αντάλλαγμα η ελληνική κυβέρνηση για να παραδώσει τη λειτουργία των εγχώριων διωκτικών μηχανισμών στα αμερικανικά υπουργεία Εξωτερικών, Εσωτερικών και στις ποικιλώνυμες υπηρεσίες τού εκεί κράτους και παρακράτους.
Στην πραγματικότητα, η ελληνική κυβέρνηση, σε παροξυσμική κρίση αυτού που η ψυχιατρική ονομάζει «το κόμπλεξ του καλού παιδιού», τα δίνει όλα μπας και την αγαπήσουν πάλι οι ΗΠΑ, με την προσδοκία, ίσως, να ελεήσουν την πτωχή πλην τιμία ψωροκώσταινα με ένα νεύμα συμπάθειας προ της διαρκώς ισχυρότερης τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και της σαφώς κερδισμένης σκοπιανής.
Εκτός εάν η λεόντειος αυτή συμφωνία συνομολογείται επειδή η κυβέρνηση πιστεύει στο δίκαιο αυτού του ξεβρακώματος.
Σ' αυτή την περίπτωση δεν έχει παρά να ζητήσει να γίνει η Ελλάδα επισήμως 52η Πολιτεία των ΗΠΑ, για να έχει και το δικαίωμα να ψηφίζει τον εκάστοτε Αμερικανό πρόεδρο και την κυβέρνησή του.
Το βέβαιο είναι ότι η αμερικανική πολιτική σκηνή και η γραφειοκρατία θα σέβονται έτσι πιο πολύ αυτή τη χώρα και θα τρέχουν από πίσω της. Για τα ψηφαλάκια.
Γ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ-ΤΕΤΡΑΔΗΣ

Ελευθεροτυπία 29/6/2009

(Η εικονογράφηση,οι υπογραμμίσεις προτάσεων και ο τίτλος ανάρτησης έγιναν με ευθύνη του Ivos 2)

Η κρίση του Τύπου ...

Έργο του Roger Mac Phail

Ο χρόνος του δικτύου, ο χρόνος του χαρτιού

Tο κλείσιμο μιας μεγάλης εφημερίδας επικυρώνει την ήδη υπάρχουσα παρατήρηση, ότι δηλαδή το επικοινωνιακό και πολιτικό τοπίο μετασχηματίζονται, γρήγορα και βαθιά. Ο «Ελεύθερος Τύπος» δεν έκλεισε μόνο επειδή σώρευσε πολλές ζημίες ούτε μόνο επειδή απέτυχε το επιχειρηματικό μοντέλο που εφάρμοσαν οι ιδιοκτήτες του. Ασφαλώς, περίσσεψαν οι άστοχες ενέργειες, η σπατάλη, τα επιτελεία κολάκων, η μεγαληγορία, η οίηση. Αλλά αυτό που βάρυνε εν τέλει ήταν περισσότερο η απουσία στρατηγήματος και η ελλιπής ή και ανύπαρκτη ανάγνωση της πραγματικότητας.
Η λυπηρή αναστολή έκδοσης του «Ελεύθερου Τύπου», μετά τον μείζονα ανασχεδιασμό του (ουσιαστικά, επαναλανσάρισμα) και την επένδυση άφθονων υλικών και ανθρώπινων πόρων, δείχνει το μέγεθος της διεθνούς κρίσης του Τύπου· κρίση δομική, ιστορική. Αλλά δείχνει και την αδυναμία των ανθρώπων του Τύπου να αντιληφθούν την αλλαγή Παραδείγματος, να αντιληφθούν δηλαδή ότι ο παρών καιρός απαιτεί άλλη σκέψη και άλλη πράξη, με άλλα εργαλεία ανάλυσης και κατανόησης από αυτά που χρησιμοποιούσαν κατά την προδικτυακή εποχή.
Η παρούσα εποχή βάζει πλάι στον Τύπο, ανταγωνιστικά, όχι μόνο την πληθωρική τηλεόραση, αλλά και το οικιακό ευρυζωνικό Διαδίκτυο σε κάθε νοικοκυριό και γραφείο και τα διαρκώς δικτυωμένα smart-phones σε κάθε τσέπη και το πλήθος των καινοφανών social media σε κάθε φαντασιακό, που κάνουν τον κάθε χρήστη μηχανής όχι μόνο καταναλωτή, αλλά δυνάμει παραγωγό δημοσιότητας, της δικής του μικροδημοσιότητας έστω.
Το νέο περιβάλλον τηλεπικοινωνιών διαμορφώνει νέες ανάγκες, νέες συμπεριφορές, νέα υποκείμενα. Οι πληροφορίες, τα κείμενα, τα σήματα, οι ταινίες, οι μουσικές, τα προσωπικά στοιχεία από εκατομμύρια ζωές κυκλοφορούν διαρκώς και παντού, είναι διαρκώς διαθέσιμα, στην άκρη του ποντικιού και του δαχτύλου, σε ατέλειωτη ροή, διαφανή. Μάλιστα, υπερδιαφανή.
Σε αυτήν την υπερδιαφάνεια, όλα φαίνονται, μα ελάχιστα είναι ορατά. Και μαζί με τον πληθωρισμό των σημάτων αλλάζει και ο χρόνος του κάθε μέσου, η αίσθηση, η αντίληψη του χρόνου τους. Αλλος ο χρόνος του Τύπου, άλλος της τηλεόρασης, άλλος του Διαδικτύου.
Στην τηλεόραση ρέουν αδιάκοπα εικόνες, που όμως δεν χορταίνουν το άδειο βλέμμα. Στον Τύπο και στο Δίκτυο ρέουν κείμενα. Η εκρηκτική εξάπλωση του Διαδικτύου πολλαπλασίασε σύστοιχα την ανάγνωση· όμως, μειώθηκαν οι αναγνώστες εφημερίδων. Τα νέα μαζικά ακροατήρια που προσήλθαν στο Δίκτυο και διαμορφώνονται απ’ αυτό διαβάζουν περισσότερο, μα κυρίως διαβάζουν διαφορετικά: διότι ο χρόνος του Δικτύου είναι ακαριαίος και διότι η δικτυακή αφήγηση προσφέρει διαρκώς τη δυνατότητα (ή και την ψευδαίσθηση, απλώς) της διάδρασης, μιας κάποιας συμμετοχής, έστω υπό μορφήν ανάρτησης σχολίου σ’ ένα φόρουμ, σ’ ένα μπλογκ· κι ακόμη, προσφέρει τη δυνατότητα της ανώνυμης περιπλάνησης και της ανώνυμης διάδρασης. Προσοχή, όμως: η ανωνυμία ή η ψευδωνυμία του δικτυακού αναγνώστη - περιπλανητή δεν αναιρεί την ατομικότητα, απεναντίας επισωρεύει στο άτομο περσόνες και μάσκες, πέραν του καλού και του κακού.
Ο χρόνος της εφημερίδας δεν μπορεί να είναι ακαριαίος. Η εφημερίδα δεν μπορεί καν να καμώνεται ότι αντιδρά ακαριαία· αν το κάνει, ρεζιλεύεται. Ο χρόνος του Τύπου είναι αναστοχαστικός, ξετυλίγεται βραδύτερος και βαρύς. Κι έτσι προϋποτίθεται και ο αναγνώστης του Τύπου. Η δε συμμετοχή του στο εφημεριδικό ανάγνωσμα είναι νοερή αναδιάταξη του αφηγήματος, είναι εσωτερικός μονόλογος.
Η απάντησή του, όποια προκύψει, τελείται κι αυτή σε δεύτερο χρόνο. Δεύτερου, αργού χρόνου είναι ακόμη και η πρόσβαση στο χάρτινο κείμενο: ο αναγνώστης πρέπει να πάει μέχρι το περίπτερο ή έστω στην εξώθυρα και να αγοράσει. Αυτό το παλαιό κείμενο δεν μπαίνει στο σπίτι απροσκάλεστο και δωρεάν.
Νέα αίσθηση του χρόνου, υπερδιαφάνεια, υπερπληροφόρηση, νέοι τρόποι οργάνωσης της εργασίας και του βίου, καινοφανείς ανάγκες και συμπεριφορές. Το παλαιό χάρτινο κείμενο, για να επιβιώσει, οφείλει να προσαρμοστεί· να διεκδικήσει τον πολύ μικρότερο ζωτικό χώρο που του διατίθεται και να τον διεκδικήσει δυναμικά, πειστικά και ταπεινά· υπερβαίνοντας τον στερεοτυπικό εαυτό του και την εξουσιαστική φενάκη, ανακαλύπτοντας νέο εαυτό για το νέο Παράδειγμα, ανταποκρινόμενο στις νέες ανάγκες του κοινού, ανακαλύπτοντας επίπονα το νέο κοινό. Ο «Ελεύθερος Τύπος», παρά το ντιζάιν, δεν μπόρεσε να το κάνει. Και δεν το κάνει καμία εφημερίδα. Ο γδούπος της πτώσης ίσως ξυπνήσει τις εναπομείνασες. Ισως.

Κείμενο του Nίκου Γ. Ξυδάκη

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα

Καθημερινή 28/6/2009

Οι νεοέλληνες,οι ηγέτες τους και η ... σχέση τους με την αρχαιοελληνική τέχνη...

Έργο Α.Παπαποστόλου

Αναζητώντας την λυδία λίθο
Mακάρι η ανάταση, η προσωπική και η συλλογική, να ήταν τόσο εύκολη όσο τη θέλει ο αιφνίδιος λυρισμός των αξιωματούχων της πολιτικής κι από κοντά τα ρεπορτάζ και τα σχόλια που συνόδευσαν τα εγκαίνια του νέου Μουσείου της Ακρόπολης. Μακάρι δηλαδή να αρκούσε ένα κτίσμα, όσο επιβλητικό, και μια τελετή, όσο λαμπρή, για να απειληθεί με ένα μικρό έστω ρήγμα το καθεστώς της κοινωνικής απαισιοδοξίας και της μελαγχολίας, η εγκαθίδρυση του οποίου έχει πολιτικότατη την αιτία της, άρα μόνο πολιτική θα μπορούσε να είναι και η ανατροπή του· πώς όμως να εμπνεύσουν οι ανέμπνευστοι, οι αναξιόπιστοι και οι δραματικά ανεπαρκείς, και πώς να συγκινήσουν όσοι, όταν δηλώνουν «βαθύτατα συγκινημένοι», δεν καταφέρνουν να εμφανίσουν τρέμουσα ούτε μία συλλαβή τους. Γνωρίζουμε άλλωστε και από το «χρυσό 2004» των Ολυμπιακών, που κι αυτοί είχαν παρασταθεί σαν όραμα δήθεν πάγκοινο, ότι τα ψυχοτρόπα αυτού του είδους δρουν λίγο και για λίγο· δεν χρειάζεται πολύς καιρός ώσπου να αποδειχθεί πως αυτό που θεωρείται «νέα αρχή» ή «λαμπρή αφετηρία» δεν έχει την ποιότητα και το βάθος που θα του επέτρεπαν να αντέξει. Τέτοιες ενέσεις «εθνικής αυτοπεποίθησης» όχι απλώς δεν βοηθάνε αλλά βλάπτουν σοβαρά, αποπροσανατολίζουν και παγιδεύουν.
Ο,τι έλειπε το 2004, ό,τι λείπει και τώρα, είναι η συνέπεια ανάμεσα σε ρητορική και πράξη, η αρμονία ανάμεσα στο αυτοθαυμαστικά δηλούμενο πάθος για την αρχαιότητα (o altra cosa, για να μνημονεύσουμε τον Διονύσιο Σολωμό) και την πραγματική ένταση αυτού του πάθους. Εύκολο μοιάζει να κηρύσσεις, όπως έπραξε ο υπουργός Πολιτισμού, ότι «μας συνδέουν ακατάλυτοι δεσμοί» με κάθε κομμάτι της αρχαιότητας, «από το πιο απλό θραύσμα ώς την πιο περίτεχνη παράσταση». Εύκολο είναι επίσης να παραπέμπουμε στον Μακρυγιάννη ή σε όποιον άλλον έχει πει κάτι όμορφο για τα μάρμαρα και να εμφανιζόμαστε σαν σεβαστικοί τηρητές της διαθήκης τους. Δυστυχώς όμως για τη ρητορική μας, υπάρχει πάντοτε κάποια λυδία λίθος, που μετράει αυστηρά την αλήθεια των διακηρύξεών μας και ελέγχει τη γνησιότητα των αισθημάτων μας, άρα και την ποιότητα και το βαθμό επεξεργασίας της πολιτικής μας. Στην τωρινή πανηγυρική περίπτωση η λυδία λίθος θα μπορούσε να έχει το όνομα «Αγροτέρα Αρτεμις».
Εξηγούμαι. Το νέο Μουσείο της Ακρόπολης χρησιμοποιείται ήδη ως απτό αντεπιχείρημα στους ισχυρισμούς των Αγγλων ιθυνόντων, οι οποίοι, σαν κληρονόμοι μιας ληστρικής αυτοκρατορίας που είναι, αδιαφορούν βέβαια για την ηθική πτυχή του ζητήματος· αδιαφορούν επίσης για την εκπεφρασμένη γνώμη των συμπατριωτών τους, οι οποίοι τάσσονται στην πλειοψηφία τους (ένα 69% σταθερό επί πολλά χρόνια) υπέρ της επιστροφής των μαρμάρων, κι όχι επειδή χρειάζεται να τους συγκινήσουν όσα σωστά λέγονται για την ακεραιότητα του μνημείου αλλά, αρκεί αυτό, επειδή δεν θέλουν να νιώθουν κλεπταποδόχοι. Με το φόβο, ωστόσο, ότι δίνω κακές ιδέες, σκέφτομαι το εξής: Αν, την ώρα των εγκαινίων του νέου Μουσείου, ένα συνεργείο του BBC προτιμούσε, αντί της Ακροπόλεως, να αναζητήσει τη λυδία λίθο κάνοντας ρεπορτάζ ένα μόλις χιλιόμετρο μακριά, στο ναό της Αγροτέρας Αρτέμιδας, στην οδό Αρδηττού, τι θα συνέβαινε; Αν δηλαδή βλέπαμε και σε τηλεοπτικές εικόνες, οι οποίες πιθανόν θα αναμεταδίδονταν σε πολλές χώρες του κόσμου, την κατάντια του συγκεκριμένου αρχαιολογικού χώρου, που, επαναλαμβάνω, στέκεται απέναντι από την Ακρόπολη, μια ανάσα μακριά της, και όπου ούτε η ειδική πινακίδα δεν φαίνεται καθαρά αφού φέρει μήνες και μήνες τώρα ένα σωρό καλικαντζούρες πάνω της, καθώς και ποικίλα διαφημιστικά αυτοκόλλητα, τι θα κάναμε για να κρύψουμε την ντροπή μας, αν βέβαια νιώθαμε ντροπή σαν κληρονόμοι και διαχειριστές μιας βαρύτατης προίκας; Μάλλον, όπως το έχουμε εξυπηρετικό του ανεύθυνου ναρκισσισμού μας συνήθειο, θα καταγγέλλαμε δριμύτατα τους «ανθέλληνες», οι οποίοι, αντί να απαθανατίσουν με τις κάμερές τους και να διαλαλήσουν με τα μικρόφωνά τους τα σπουδαία και τα επίσημα, αποκαλύπτουν τη μικρότητά τους ασχολούμενοι με τα μικρά, με όσα έχουν αποβληθεί από τη βιτρίνα, για να μην τη βαραίνουν.
Ναι αλλά δεν ισχυριζόμαστε επισήμως, υπουργικώς, ότι «κάθε κομμάτι» της αρχαιότητας είναι «κομμάτι του εαυτού μας»; Διαθέτει λοιπόν το θάρρος και την εντιμότητα ο εαυτός μας να προσέξει στον καθρέφτη πόσες ραγισματιές έχει το είδωλό του, πόσο απέχει από το ιδεώδες που επιμελώς κατασκευάζει η βολική ψευδαίσθηση; Πολύ φοβάμαι πως όχι. Προτιμούμε, από γενιά σε γενιά, να θεωρούμε απολύτως δεδομένο το ζητούμενο ή το πιθανολογούμενο, προτιμούμε να μετράμε σαν βεβαιότητες αποδεδειγμένες τις αυταπάτες μας, κυρίως δε προτιμούμε να μένουμε τη φλούδα των πραγμάτων. Προτάσσοντας, επί παραδείγματι, την αιματική συγγένεια με τους αρχαίους, δεν πολυδίνουμε σημασία στην πολύ κοπιώδη είναι η αλήθεια καλλιέργεια μιας πνευματικής σχέσης μαζί τους, με τα έργα των χεριών και του μυαλού τους. Αποσπασματικά και περιστασιακά, με το πρόσχημα συνήθως κάποιας τελετής ή πανηγύρεως, δηλώνουμε την αγάπη μας για ό,τι κληροδότησαν σ’ εμάς αλλά και στην ανθρωπότητα όλη, αλλά, πώς να το κάνουμε, ούτε τα έργα των χεριών τους τα προστατεύουμε με την ίδια προσοχή ούτε τα έργα του μυαλού τους, τα κείμενά τους, έχουμε βρει ακόμα τρόπο να τα εκδώσουμε όλα, με μέριμνα πολιτειακή· παραμένουμε έτσι, σχεδόν δύο αιώνες από τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους, εισαγωγείς γραπτών που εδώ συντάχθηκαν και εδώ πρωτοακούστηκαν.
Αναίτια καμαρώνουμε όσο η (δηλούμενη, έστω) αγάπη μας παραμένει αμέθοδη και, κυρίως, διαβλητή. Θέλω να πω ότι ώρες ώρες υποχρεώνεσαι να πιστέψεις πως η πολιτειακή αντίληψη και στάση απέναντι σε ό,τι εννοούμε ως κληρονομιά δεν διαφέρει σε πολλά από την κερδοθηρική αντίληψη του πρώτου επιχειρηματία που, αρχαιοκαπηλικά, ποντάρει στο φολκόρ, στη μυθολογία ή στον εξερεθισμό των σχολικών αναμνήσεων του τουρίστα και ονομάζει ως εκ τούτου «Μίνωα» το ξενοδοχείο του, «Μεγαλέξανδρο» το ουζερί του, «Μούσες» το μουσικό του κατάστημα και «Θησέα» το γραφείο ταξιδίων του.

Πρόκειται δηλαδή για μια αντίληψη εκμετάλλευσης και εξαργύρωσης, για τη στάση της ιδιωφέλειας, φιλοχρήματη και συμφεροντολόγα. Αν η αρχαιότητα είναι για μας κάτι παραπάνω από τουριστικό δέλεαρ, ή, στο ιδεολογικό επίπεδο, κάτι σοβαρότερο από πιστοποιητικό φυλετικής ευγένειας και αποδεικτικό πολιτισμικών πρωτείων, οφείλουμε να νοιαζόμαστε για την άσημη Αγροτέρα Αρτεμη όσο και για τον Παρθενώνα, διότι, μιας και μιλάμε για μνημειακή ακεραιότητα και την προβάλλουμε σαν επιχείρημα, αποτελούν τα δυο τους μέλη της ίδιας εικόνας, της ίδιας κληρονομιάς, και απαιτούν την ίδια συμπεριφορά. Ωστε λοιπόν, ποιο επίρρημα θα ταίριαζε; Ευτυχώς που οι «ανθέλληνες» του BBC δεν πήγανε στην Αρδηττού ή μήπως δυστυχώς;

Παντελής Μπουκάλας

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 28/6/2009

(Η εικονογράφηση,οι υπογραμμίσεις προτάσεων και ο τίτλος ανάρτησης έγιναν με ευθύνη του Ivos 2)

Εξωτερική... πολιτική του ποδαριού και του ζαριού...

Eθνική ή προσωπική εξωτερική πολιτική;

Φαντάζομαι τους προφήτες σαν γέρους με μακριές γενειάδες, κοινωνικά ανυπόφορους λόγω της εμμονής τους στις ιδέες τους ή, ακόμη, ενοχλητικούς λόγω της συνήθειάς τους να επικοινωνούν (μετά θάνατον) με όσους κάποτε (ματαίως) συμβούλευαν και να τους υπενθυμίζουν: «Σας τα έλεγα εγώ».
Δεν έχω γενειάδα, δεν είμαι γέρος και ούτε διαθέτω προφητικές ικανότητες. Yποψιάζομαι, όμως, ότι έχω αρχίσει να ενοχλώ μερικούς αναγνώστες μου, αν και άλλοι με ενθαρρύνουν να επαναλαμβάνω την ίδια προειδοποίηση:

η ελληνική εξωτερική πολιτική είναι παρωχημένη. Aδυνατεί να συμβαδίσει με τους μεταβαλλόμενους καιρούς, ακολουθεί δουλικά τις αμερικανικές προσταγές. Aσκείται από υπαλλήλους που διαπρέπουν στις δημόσιες σχέσεις, αλλά όχι και στη βαθιά σκέψη.
Iσως ακούγεται υπερβολικό αυτό. Kαι αγγίζει, ίσως, τα όρια της καρικατούρας. Eίναι όμως γεγονός ότι οι καρικατούρες είναι ιδιαίτερα επιτυχημένες όταν συλλαμβάνουν με ακρίβεια και υπερτονίζουν τα χαρακτηριστικά του ατόμου (ή της τάξης) που απεικονίζουν. H προσέγγισή μου, πιστεύω, έχει αυτήν την ιδιότητα!
H πολυγαμικότητα είναι το κεντρικό θέμα μου. H πολυγαμικότητα στην εξωτερική πολιτική.
Θεωρώ ότι η εξωτερική πολιτική δεν πρέπει να συνδέεται με τη γαμήλια ηθική.

Πράγματι, στην εξωτερική πολιτική μία είναι η υπέρτατη ηθική:

η επιβίωση του κράτους.

Προβάλλω αυτήν την άποψη εδώ και δεκαοκτώ μήνες. Eλπίζω ότι κάποιος θα την προσέξει δεόντως προτού με δικαιώσουν τα γεγονότα, διότι αναμένεται να ακολουθήσει μια ιδιαίτερα δύσκολη χρονιά σε ό,τι αφορά την ΠΓΔM και, κυρίως, τις τουρκικές προκλήσεις.
H Tουρκία αποτελεί πρότυπο πολυγαμικής πολιτικής.

Eάν η λέξη «πολυγαμικότητα» δηλώνει σεξουαλικές επαφές με πολλούς συντρόφους, τότε θα λέγαμε πως η Tουρκία έχει επαφές σχεδόν με τους πάντες - όχι αδιακρίτως, βέβαια, αλλά έπειτα από προσεκτική εξέταση των προτερημάτων του καθενός.
Eτσι, αν η Tουρκία θεωρεί πως τη συμφέρει να έχει σχέσεις με το Iράν του Σάχη, θα τις έχει. Kαι αν, πάλι, θεωρεί πως είναι σκόπιμο να διατηρήσει αυτές τις σχέσεις και με τους φονταμενταλιστές διαδόχους του, θα τις διατηρήσει.
Aν διαμεσολαβώντας υπέρ του Iσραήλ θα αποσπάσει την ευγνωμοσύνη αυτής της χώρας, αλλά και της Aμερικής, τότε θα το κάνει. Συγχρόνως όμως θα φροντίσει να υποστηρίξει και τους Παλαιστινίους!
Aν θεωρεί αναγκαίες μερικές εισβολές στο Bόρειο Iράκ για να καταστείλει την κουρδική απειλή, διόλου δεν θα διστάσει. Παράλληλα, όμως, θα αξιοποιήσει και τη δυνατότητα ελέγχου των υδάτων του Eυφράτη και του Tίγρη ως τρόπο «φιλικής» επιρροής επί του Bορείου Iράκ.
Eσχάτως οι Tούρκοι μιλούν πολύ για την Aρμενία, αλλά, παράλληλα, εμφανίζονται μετρημένοι όσον αφορά τον Nαγκόρνο Kαραμπάχ, εφόσον δεν θέλουν να ενοχλήσουν το Aζερμπαϊτζάν.
Προώθησαν επίσης με ενθουσιασμό τον αγωγό Nabucco, χρησιμοποιώντας τον μάλιστα εκβιαστικά ώστε να επισπευσθούν οι συζητήσεις για την ένταξή τους στην EE. Συνειδητοποιώντας, ωστόσο, ότι δεν υπάρχουν ούτε χρήματα για να κατασκευαστεί ο αγωγός ούτε και αέριο για να τροφοδοτηθεί, οι Tούρκοι διαπραγματεύτηκαν και τη σύναψη μιας δεύτερης συμφωνίας, απευθείας με τη Pωσία, με σκοπό την επέκταση του Clear Stream.
Kαι δεν σταματά εδώ το τουρκικό θαύμα. H Tουρκία κατάφερε να κάνει τους Aμερικανούς να επιστρέψουν γονατιστοί και να της ζητήσουν συγνώμη, επειδή είχαν θυμώσει μαζί της όταν δεν συνέβαλε στον αμερικανικό πόλεμο στο Iράκ. Προτού βγει ο μήνας είδαμε τον κ. Eρντογάν να χαριεντίζεται με τον κ. Πούτιν στην Kριμαία, φροντίζοντας να μην παρεξηγήσει ο Pώσος μνηστήρας την πρόσφατη αμερικανική διαχυτικότητα.
Aυτό είναι το πρώτο χαρακτηριστικό της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
Yπάρχει όμως και ένα δεύτερο χαρακτηριστικό, το οποίο θεωρώ εξίσου αξιοθαύμαστο, καθώς φανερώνει την εξαιρετική ωριμότητα του τουρκικού λαού: αντίθετα με τους Eλληνες, οι Tούρκοι δεν παραπονιούνται γι’ αυτές τις «ανοιχτές σεξουαλικές σχέσεις». Tο μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού παραβλέπει τις εν λόγω «παρασπονδίες», ενώ η ελίτ βρίσκει ιδιοφυείς τρόπους για να τις δικαιολογήσει. Aρκεί να διαβάσει κανείς τα εμβριθή κείμενα του κ. Nταβούτογλου και να τα συγκρίνει με τις δικές μας κοινοτοπίες!
Oι προτάσεις ουσίας προκαλούν βαθύτατη αίσθηση. H προπαγάνδα δημιουργεί απλώς φευγαλέες εντυπώσεις.
Eτσι το Aζερμπαϊτζάν λαμβάνει βοήθεια διότι είναι χώρα, κατά βάση, φιλική προς την Tουρκία.
Oι μουσουλμάνοι στη Bοσνία, την Aλβανία, τη Θράκη ή, σήμερα, ακόμη και στα Δωδεκάνησα θα έχουν την προστασία της ισλαμικής μητρόπολης ακριβώς λόγω της θρησκείας τους.
Tο τουρκικό ενδιαφέρον για τους Παλαιστινίους αιτιολογείται με ανθρωπιστικούς όρους από μια χώρα αμφιλεγόμενη από αυτήν την άποψη.
Eπιπλέον, οι Tούρκοι χειρίζονται πολύ προσεκτικά τη Pωσία όχι μόνο επειδή είναι μία από τις χώρες που αγοράζουν τα προϊόντα τους, αλλά και επειδή γνωρίζουν πως μόνο αυτή θα μπορούσε να ανακόψει τις αναπτυσσόμενες φιλοδοξίες τους στον Kαύκασο.
Aξιοσημείωτη είναι και η τρίτη πτυχή αυτής της τολμηρής εξωτερικής πολιτικής:

η ευκολία με την οποία γίνεται δεκτή (ως φυσιολογική) από τη Δύση.
Δεν μπορώ να μη συγκρίνω όλα τα προηγούμενα με την ελληνική επιφυλακτικότητα, την τάση μας να είμαστε απολογητικοί ή αυτάρεσκα καθησυχαστικοί, να επιδεικνύουμε με καμάρι πόσο «φιλικοί» είμαστε απέναντι στη γείτονα χώρα,

ακόμη

και όταν

(α) αυτή συμβάλλει στην επιδείνωση της λαθρομετανάστευσης, ακόμη και όταν

(β) παραβιάζει καθημερινά τον εναέριο χώρο μας, ακόμη

και όταν (γ) θέλει να γίνει μέλος της ευρωπαϊκής λέσχης, αλλά επιμένει να μην αναγνωρίζει την ύπαρξη ενός άλλου μέλους της - της Kύπρου.

Tι μας ενδιαφέρει περισσότερο:

να αντιμετωπίσουμε την Tουρκία, όπως επιβάλλει το εθνικό συμφέρον, ή να ικανοποιήσουμε τους Aμερικανούς;
Mήπως υπάρχει και άλλος λόγος για τον οποίο επιλέγουμε να είμαστε τόσο απαθείς, χαμηλόφωνοι και πεζοί;
Eχω ήδη μιλήσει για τις αγκυλώσεις του υπουργείου Eξωτερικών μας, για τις υπουργικές γονυκλισίες προς τον Aμερικανό πρέσβη στην Aθήνα, για τη φοβισμένη συμβολή υπαλλήλων που διαθέτουν πάμπολλες κοινωνικές αρετές, αλλά στερούνται της μανίας του μοναχικού ερευνητή να δει το πρόβλημα και να πει την αλήθεια χωρίς πάθος ή προκατάληψη, για τις κοινότοπες (δημοσιοποιημένες) απόψεις των διαφόρων think-tanks που συντηρεί το υπουργείο για να του δίνουν νέες ιδέες, και όχι για να αναπαράγουν γνωστές αναλύσεις.
Δεν θα έπρεπε οι Eλληνες να γνωρίζουν περισσότερα γι’ αυτά τα ζητήματα;
Δεν θα έπρεπε οι Eλληνες πολιτικοί να τα ερευνήσουν σε βάθος;

Tο θεωρούν άραγε σκόπιμο να συνεχίσουν να θαμπώνονται από εντυπωσιακές κοινωνικές συγκεντρώσεις και εικόνες με χειραψίες χαμογελαστών πολιτικών, αντί να ομολογήσουν ότι έχουμε χάσει κάθε ελπίδα για μιαν ανεξάρτητη και πρωτότυπη πολιτική, και ότι πρέπει να πάψουμε επιτέλους να κρυβόμαστε πίσω από το αυτονόητο γεγονός ότι η Tουρκία είναι μεγαλύτερη από την Eλλάδα;
Eχω εξηγήσει ότι μια πολυγαμική εξωτερική πολιτική δεν σημαίνει και αλλαγή των «σταθερών» της παραδοσιακής πολιτικής γραμμής μας. Eχω επίσης δείξει ότι μπορεί σταδιακά να ξεπεραστεί η διστακτικότητα των Eλλήνων, η οποία είναι απολύτως φυσιολογική, δεδομένου ότι οι περισσότεροι έχουμε μεγαλώσει πιστεύοντας πως πρέπει να φοβόμαστε τους Pώσους και να κλίνουμε το γόνυ στους Aμερικανούς.
Oι προειδοποιήσεις μου όμως αγνοήθηκαν, όπως αγνοούνται συνήθως οι δυσάρεστες προγνώσεις - ειδικά όταν μια χώρα διέρχεται μια περίοδο αναστάτωσης ανάλογη με τη δική μας, μετά τις πρόσφατες ευρωεκλογές, οι οποίες άφησαν όλα τα κόμματα -πλην ενός- σε κατάσταση αποδιοργάνωσης.
Oσοι εμπλέκονται σήμερα στην ελληνική πολιτική έχουν ως μόνη ασχολία να αλλάζουν συνεχώς πόστα, να σχεδιάζουν ποιον θα χτυπήσουν πισώπλατα και ποιον θα εγκωμιάσουν, να προετοιμάζουν την επόμενη, ανώτερη θέση τους στο πλαίσιο του γνωστού παιχνιδιού εξουσίας. Eν τω μεταξύ, τα φλέγοντα προβλήματα ροκανίζουν τα θεμέλια του κράτους, υπονομεύοντας τη δομή της κοινωνίας μας.
Eνόσω εμείς παραμένουμε εγωκεντρικοί ή λιαζόμαστε στις παραλίες, κάποιοι άλλοι συνεχίζουν να εργάζονται συστηματικά. Aς σκεφτούμε λ.χ. την πρόσφατη επίσκεψη στη Mόσχα του υπουργού Eξωτερικών του Iσραήλ.
Στην Aμερική, τον επόμενο προορισμό του, ο κ. Λίμπερμαν θα συναντηθεί μόνο με την κ. Kλίντον. Στη Pωσία, όμως, τον υποδέχτηκε ο κ. Πούτιν αυτοπροσώπως. Tο γεγονός αυτό σαφώς και δεν πρόκειται να πλήξει τα συμφέροντα της Aμερικής, από τα οποία άλλωστε εξαρτάται το Iσραήλ.
Ωστόσο, το φλερτ με μια ερωμένη πάντοτε κάνει τη σύζυγο να ζηλεύει. Kαι οι Aμερικανοί δεν θα νιώσουν απλώς ζήλια: θα νιώσουν εντονότατη ανησυχία και θα σπεύσουν να μειώσουν τις πιέσεις που ασκούν στον κ. Nετανιάχου για να κάνει αυτό που ΠPEΠEI να κάνει: να σταματήσει τους παράνομους εποικισμούς.
Oι Eβραίοι, όπως και οι Tούρκοι, είναι έξυπνοι άνθρωποι και έχουν διαμορφώσει μια πολύπλευρη διπλωματία. Eτσι, για να βεβαιωθεί ότι έχουμε καταλάβει το νόημα της επίσκεψής του στη Mόσχα, ο κ. Λίμπερμαν ανακοίνωσε: «Θέλουμε να προσδώσουμε ποικιλία στην εξωτερική μας πολιτική».
Kαι δεν είναι ο μόνος.
Πολύ πρόσφατα, μόλις δύο εβδομάδες αφότου επισκέφτηκε το Bελιγράδι ο κ. Mπάιντεν, η Σερβία αιτήθηκε στον κ. Mεντβέντεφ δάνειο ύψους 1 δισ. ευρώ. Mολονότι ηγέτης της Σερβίας είναι ο (φιλοδυτικός και υποστηρικτής της EE) κ. Tάντιτς, η χώρα του γνωρίζει ότι η οικονομία της παραπαίει, ότι οι Aμερικανοί δεν πρόκειται να εισακούσουν τις απόψεις της για το Kοσσυφοπέδιο και ότι είναι αμφίβολη η ένταξή της στην EE μέσα στο σημερινό κλίμα οικονομικής στενότητας.
Eτσι η Σερβία εμφανίζεται σήμερα πρόθυμη να δείξει τη συμπάθειά της στους Pώσους. Kαι οι Pώσοι, από την πλευρά τους, παρά τις καθημερινά προβαλλόμενες -από Aμερικανούς, κυρίως, συντάκτες-οικονομικές δυσκολίες τους, μπορούν να χρησιμοποιήσουν τους πόρους τους με στρατηγικό τρόπο κάθε φορά που αυτό θα συνέβαλε στη διεύρυνση της επιρροής τους. Tο Kιργιζιστάν, το Aζερμπαϊτζάν, η Oυκρανία, η Iσλανδία και σήμερα η Σερβία είναι όλες χώρες που έχουν ήδη ωφεληθεί ή θα ωφεληθούν από αυτόν τον έξυπνο εμπλουτισμό της εξωτερικής πολιτικής τους.
Eλλάδα, ακούς;
Tα περισσότερα άρθρα τελειώνουν με συμπεράσματα. Tο παρόν άρθρο κλείνει με μία προειδοποίηση.
Σε σύγκριση με το υπουργείο Oικονομικών ή Eσωτερικών, τα λάθη του υπουργείου Eξωτερικών εύκολα παραβλέπονται, συγκαλύπτονται ή και ξεχνιούνται. Yπάρχουν όμως λάθη και περιστάσεις όπου ο κανόνας αυτός αναιρείται.

Oι πρόσφατες περιπέτειες του υπουργείου Eξωτερικών δεν ήταν και τόσο εποικοδομητικές. Eχει έρθει η στιγμή να αντιμετωπίσουμε με αποφασιστικότητα την κατάσταση και να ερευνήσουμε βαθύτερα πώς διαμορφώνει το υπουργείο την εξωτερική μας πολιτική - ή ό,τι, τέλος πάντων, παρουσιάζεται ως ελληνική εξωτερική πολιτική.
Oι συνάξεις ξένων αξιωματούχων και τα επικοινωνιακά πυροτεχνήματα δεν είναι επαρκή υποκατάστατα. Eάν οι Eλληνες παίρνουν κάτι στα σοβαρά, είναι η περηφάνια τους και η εδαφική ακεραιότητα της χώρας τους. Oποιοσδήποτε παίζει απερίσκεπτα με αυτά τα δύο πράγματα στο τέλος θα πληρώσει.
Kαι αυτό δεν το λέει ένας προφήτης, αλλά ένας ψηφοφόρος.
Eάν οι Eλληνες παίρνουν κάτι στα σοβαρά, είναι η περηφάνια τους και η εδαφική ακεραιότητα της χώρας τους. Oποιοσδήποτε παίζει απερίσκεπτα με αυτά τα δύο πράγματα στο τέλος θα πληρώσει
H Tουρκία αποτελεί πρότυπο πολυγαμικής πολιτικής, έχοντας επαφές σχεδόν με τους πάντες. Κατάφερε να κάνει τους Aμερικανούς να επιστρέψουν γονατιστοί και να της ζητήσουν συγνώμη

ΕΘΝΟΣ 27/6/2009
Βασίλης Μαρκεζίνης

Τακτικό μέλος Βρετανικής Ακαδημίας, αντεπιστέλλον μέλος Ακαδημιών Αθηνών, Γαλλίας, Ρώμης, Βελγίου, Ολλανδίας και νομικός σύμβουλος (επί τιμή) της βασίλισσας της Αγγλίας.

(Η εικονογράφηση,οι υπογραμμίσεις προτάσεων και ο τίτλος ανάρτησης έγιναν με ευθύνη του Ivos 2)

Δικαιοσύνη: Πρωτιά στην αρνησιδικία ...

265 ευρωκαταδίκες για καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης

Περισσότεροι Ελληνες προσφεύγουν στο Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

Tο πρόσωπο της ελληνικής δικαιοσύνης με τις δυσλειτουργίες και τις γραφειοκρατικές αγκυλώσεις που φθάνει στα όρια της αρνησιδικίας, το ξέρουν τόσο καλά, όσο και οι χιλιάδες πολίτες που καθημερινά ταλαιπωρούνται στις δικαστικές αίθουσες, οι δικαστές στο Στρασβούργο. Γιατί εκεί, στο Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καταφεύγουν οι πολίτες που χρόνια μπλέκουν στα γρανάζια της δικαστικής μηχανής και κάνουν χρόνια ή, για να ακριβολογούμε, δεκαετίες για να βρουν το δίκιο τους. Εκεί που σχεδόν κάθε μέρα μία δίκη αφορά τη χώρα μας και οι καταδίκες πέφτουν βροχή, όπως και τα πρόστιμα χιλιάδων ευρώ γιατί τα δικαστήριά μας απονέμουν δίκαιο κατόπιν εορτής. Αυτό το πρόσωπο της ελληνικής δικαιοσύνης που αφορά τους χιλιάδες πολίτες –50.000 περνούν καθημερινά μόνο από τα δικαστήρια της Ευελπίδων– είναι ασφαλώς εκείνο που ελάχιστα απασχολεί την επικαιρότητα, που επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στην εκκαθάριση των σκανδάλων και τη δικαστική τους διαχείριση. Αλλά πριν δούμε πώς η Ελλάδα διαθέτει στην αρνησιδικία θλιβερή πρωτιά στην Ευρώπη με εκατοντάδες ευρωκαταδίκες, ας δούμε ενδεικτικά και μόνον δύο υποθέσεις.
Μια εκπαιδευτικός που κατά τη διάρκεια της δικτατορίας παραιτήθηκε για λόγους που αφορούσαν την εναντίωσή της στο καθεστώς, έκανε το λάθος να ζητήσει την αποκατάστασή της. Ξεκίνησε αμέσως μετά τη μεταπολίτευση, ακολουθώντας αρχικά το δρόμο της διοίκησης. Προσέφυγε στην Ειδική Επιτροπή Δευτεροβάθμιας Κρίσης, έτσι ονομαζόταν η αρμόδια δημόσια υπηρεσία, και περίμενε. Οταν είδε πως λύση δεν υπάρχει, προσέφυγε στα δικαστήρια. Λάθος μεγαλύτερο του πρώτου. Αρχισε, λοιπόν, ένα δικαστικό αγώνα από το 1982 και έφθασε ώς το 2004! Η υπόθεσή της ακόμα εκκρεμούσε στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Και καθώς φως στο τούνελ δεν φαινόταν, αναγκάστηκε να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Η δικαστική της εκκρεμότητα κρατούσε 21 ολόκληρα χρόνια! Μόλις η υπόθεση έφθασε στους δικαστές του Στρασβούργου, έμειναν ενεοί. Καταδίκασαν τη χώρα μας με μια απόφαση - κόλαφο, επιδίκασαν αποζημίωση στην προσφεύγουσα και το πρόστιμο για το ελληνικό δημόσιο ήταν 10 χιλιάδες ευρώ.
Οσο κι αν ακούγεται πρωτάκουστο η υπόθεση με την εκπαιδευτικό, δυστυχώς δεν είναι η μόνη. Διαθέτουμε ως χώρα, αυτό λένε τα στατιστικά δεδομένα, 265 καταδίκες για απονομή δικαιοσύνης κατόπιν εορτής, επίδοση που γειτονικές χώρες, όπως η Αλβανία, ούτε που μπορούν να διανοηθούν. Για του λόγου το αληθές, η Ελλάδα έχει 265 καταδίκες και η Αλβανία 2! Ούτε λόγος για συγκρίσεις βέβαια, με χώρες όπως η Γερμανία που έχει μόνο 40 καταδίκες, ή η Αγγλία με 19. Και να αναλογιστεί κανείς πως η πρωτιά της Ελλάδας στις ευρωκαταδίκες μετριέται στο σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών, δυτικών και ανατολικών, πλην Λευκορωσίας. Ολες τις χώρες, δηλαδή, που είναι στο Συμβούλιο της Ευρώπης, σαράντα επτά συνολικώς. Οι δικαστές στο γραφικό Στρασβούργο έχουν να λένε για τις ελληνικές υποθέσεις. Και η υπόθεση «Κοκκίνη» –με το επώνυμο του πολίτη που προσφεύγει καταγράφονται οι δίκες– έχει μείνει στην ιστορία του ευρωπαϊκού δικαστηρίου. Ηταν μια διαφορά ιδιωτική για την κυριότητα ενός ακινήτου. Ενός οικοπέδου στον Μαραθώνα Αττικής. Ο δικαστικός αγώνας ξεκίνησε το 1974. Το πρώτο βήμα ήταν η κατάθεση μιας διεκδικητικής αγωγής στο Πρωτοδικείο της Αθήνας. Πότε έληξε αυτή η μακρά δικαστική διαδρομή; Το 2002 με απόφαση του Αρείου Πάγου. Δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια στα δικαστήρια. Και σ’ αυτή την υπόθεση, η προσφυγή στο Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατέληξε σε καταδίκη. Αποζημίωση στον πολίτη που έφθασε ώς το Στρασβούργο και 20 χιλιάδες πρόστιμο στο ελληνικό δημόσιο...
Η τελευταία άμυνα
Τι μπορεί να κάνει όμως ο πολίτης που ταλανίζεται και ταλαιπωρείται από την αδυναμία των δικαστηρίων μας να πραγματώνουν τη συνταγματική επιταγή για απονομή της δικαιοσύνης σε χρόνο εύλογο; Εχει τη δυνατότητα, δηλώνει στην «Κ» ο κ. Ιω. Χειρδάρης, νομικός παραστάτης στο Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων «να προσφύγει στο Στρασβούργο και να ζητήσει τη δικαίωσή του». Πότε, όμως, είναι το ερώτημα. Πρέπει να περιμένει να εξαντλήσουν εδώ όλα τα δικαστικά στάδια μέχρι και τα ανώτατα δικαστήρια; Η απάντησή του δίνει πολλές ελπίδες στους πολίτες. Τελευταία, λέει, το δικαστήριο δέχεται να φθάσουν σ’ αυτό πολίτες που μπορεί η υπόθεσή τους να έχει «βαλτώσει» ακόμα και στο Πρωτοδικείο. Αρκεί να έχουν περάσει δύο χρόνια και βέβαια να μην έχουν βάλει κι αυτοί το χεράκι τους για τις καθυστερήσεις. Να μην έχουν ζητήσει, δηλαδή, αναβολές επί αναβολών. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, εξηγεί πως ύστερα από καθυστέρηση 7 ή 8 χρόνων, η ευρωκαταδίκη για το κράτος είναι δεδομένη και η ευρωδικαίωση για τους πολίτες επίσης. Είναι εύκολο όμως να φθάσει ο απλός πολίτης ώς το Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων; Είναι μια διαδικασία προσιτή; Η απάντηση είναι καταφατική. Αρκεί μια αίτηση, που μπορεί να σταλεί ακόμα και με φαξ, με την προϋπόθεση να είναι πλήρης και κατατοπιστική.

Iωάννα Μάνδρου

Καθημερινή 28/6/2009

(Η εικονογράφηση και ο τίτλος του κειμένου ανάρτησης έγινε με ευθύνη του Ivos 2)